Tekst pochodzi z portalu http://www.sprawnik.pl/artykuly,10222,11569,jak-uniknac-plagiatu-przy-pisaniu-pracy 
 

Jak uniknąć plagiatu przy pisaniu pracy?

Pisząc pracę licencjacką, magisterską czy nawet doktorską, bardzo łatwo, często nawet nieświadomie, możemy popełnić plagiat. Grozi za to zarówno odpowiedzialność karna, jak i akademicka – wydalenie ze studiów. Warto zatem wiedzieć, czym jest plagiat i jak go uniknąć.

Czym jest plagiat?

Słowo plagiat pochodzi od łacińskiego: plagiarius, co znaczy: wyzyskiwacz, handlarz niewolników oraz plagiator – osoba, która popełnia plagiat. „Jest to duchowa kradzież, polegająca na całkowitym przejęciu cudzego utworu lub w znacznej jego części. Plagiat polega na zaczerpnięciu cudzych sformułowań w dosłownym brzmieniu, jednak bez ujęcia tej treści w cudzysłów i bez podania nazwy źródła, z którego pochodzi. Plagiat jest naruszeniem własności intelektualnej innej osoby w zakresie nauki, muzyki i innych dziedzin twórczości"1.

Słownik wyrazów obcych określa plagiat, jako „1. Przywłaszczenie cudzego utworu lub pomysłu twórczego, wydanie cudzego utworu pod własnym nazwiskiem. 2. Dosłowne zapożyczenie z cudzego dzieła opublikowane jako oryginalne i własne .2

Plagiatu nie należy mylić z kompilacją lub parafrazą.

Czym jest kompilacja?

Kompilacja to zestawianie lub łączenie fragmentów dzieł innych autorów (lub niekiedy własnych). Polega na tworzeniu nowych układów, relacji, powiązań i kombinacji elementów na podstawie bezpośrednich skojarzeń i koncepcji zaczerpniętych z cudzych prac. Kompilacja jest więc procesem przetwórczym i stanowi sui generis próbę stworzenia quasi - „własnego” dzieła, przy czym autor podaje źródło inspiracji.

W przeciwieństwie do kompilacji plagiat jest wynikiem działania całkowicie nagannego, ponieważ oznacza świadome przywłaszczenie sobie cudzego pomysłu. Niektórzy autorzy popełniają plagiat przepisując fragmenty kilku prac i łącząc je mechanicznie w jedną całość, bez żadnego wkładu własnej pracy twórczej, aby powstało nowe dzieło naukowe lub badawcze”3.

Czym jest parafraza?

Parafraza natomiast to swobodna przeróbka tekstu lub tłumaczenia, która rozwija i modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Jest to przeciwieństwo metafrazy, czyli literalnego przekazu słowo w słowo. Można zatem powiedzieć, że parafrazuje osoba, która przestudiowany tekst czy treść publikacji referuje własnymi słowami i w taki sposób, w jaki to zrozumiała.

Parafraza jest czytelna tylko wtedy, gdy odwołuje się do dzieła powszechnie znanego. Nie stanowi ona plagiatu ale parafrazując tekst należy dać odsyłacz i podać nazwisko autora książki lub artykułu.

Nie należy parafrazować nazw oryginalnych, terminów technicznych i naukowych, ponieważ mogłoby to prowadzić do nieporozumień.

Jaka kara za plagiat?

W polskim prawie plagiat stanowi przestępstwo rozumiane i zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności lub nawet pozbawienia wolności do lat 3. Stanowi o tym art. 115 pkt 1 ustawy prawo autorskie, zgodnie z którym, kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, ograniczenia wolności albo grzywny.

Ponadto, w myśl art. 78 „twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo – na żądanie twórcy – zobowiązać twórcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.

Co zrobić by nie popełnić plagiatu?

Aby nie popełnić plagiatu należy pilnie przestrzegać reguł przyjętych w pisarstwie naukowym.

Oto najważniejsze z nich:
 

  1. Przy przepisywaniu jakiekolwiek fragmentu z cudzego dzieła należy powołać się na źródło według przyjętych standardów referencji, czyli powoływania się i cytowania. Jeżeli fragment przepisany jest dosłownie, trzeba podać stronę, z której cytat jest zaczerpnięty i wyraźnie wyróżnić go w tekście, w taki sposób, by nie ulegało żadnej wątpliwości, że jest to cytat. W przypadku opisywania cudzych pomysłów lub wniosków, należy powołać się na autora i miejsce publikacji.
  2. Należy także szanować autorstwo myśli niepublikowanych, np. wypowiedzianych przez profesora w trakcie wykładu. Wówczas w tekście podaje się nazwisko autora wypowiedzi, a w nawiasie wpisuje komunikacja osobista i rok, gdy ta komunikacja miała miejsce. W przypisie można też wyjaśnić, w jakich okolicznościach wystąpiła. Jeśli był to wykład, to nazwę wykładu oraz miejsce wpisuje się do bibliografii.
  3. Jeśli autor przepisuje fragment własnego tekstu, również powinien powołać się na źródło, tj. autor, rok publikacji w tekście, a w bibliografii także tytuł pracy i miejsce publikacji (czy też miejsce rozpowszechnienia, w przypadku pracy zaliczeniowej będzie to WZUW oraz data).
  4. Jeżeli autor zamierza ponownie wykorzystać swój własny utwór (to samo dotyczy studenta, który zamierza ponownie wykorzystać swoją pracę, np. w celu zaliczenia innego przedmiotu), powinien zapytać wydawcę, który opublikował poprzednią wersję, czy zezwoli na ponowną publikację. Jeśli wydawca się zgodzi, możemy opublikować ponownie nawet całość bez zmian. W przypadku prac studenckich, należy zapytać prowadzących zajęcia (obu przedmiotów: tego, który już został zaliczony przy pomocy danego tekstu i tego, który zamierzamy zaliczyć), czy zezwolą na ponowne wykorzystanie pracy, która już była podstawą zaliczenia innego przedmiotu. W przypisie wyjaśnia się wówczas, że tekst był juz publikowany i podaje się dokładne źródło.
  5. Na końcu tekstu należy zamieścić bibliografię, gdzie w kolejności alfabetycznej wymienione są wszystkie dzieła, na które autor powołuje się w tekście. Pozycja bibliograficzna powinna wyglądać następująco (Nazwisko, imię, rok publikacji, Tytuł dzieła, Miejsce wydania, Wydawnictwo).
  6. Jeśli autor nie czytał danej książki/artykułu, ale czytał o tym dziele gdzieś indziej, to w tekście bieżącym powinien powołać się z drugiej ręki, czyli powołać się na dzieło, w którym czytał o interesującej go książce/artykule, np. (Rukowski, 2009, za Majewską, 1999). W bibliografii zaś umieszcza się tylko przeczytane dzieło, np. (referat Rukowskieo z 2009 roku).


Czy łatwo wykryć plagiat?

Ostatnio coraz więcej uczelni i wydawnictw korzysta z programu antyplagiat. System ten umożliwia dostęp do ogólnopolskiej bazy utworów, w tym prac licencjackich i magisterskich. Pozwala ustalić, czy przedstawiona praca nie została wcześniej już obroniona na innej Uczelni.
 

Przypisy:

1. Por. Brockhaus Enzyklopaedie, Mannheim 1992, t. 24, s. 209.

2. Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997, s. 863

3. Por. E. Niedzielska, Mały poradnik autora i recenzenta pracy akademickiej, Wrocław 1993, s. 45 i 46.
 



 
 Tekst pochodzi z portalu http://www.sprawnik.pl/artykuly,10222,11569,jak-uniknac-plagiatu-przy-pisaniu-pracy