Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: 5 grudnia w życie wejdą zmiany w Kodeksie postępowania karnego
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus studenta: Prawo spadkowe - dziedziczenie ustawowe przyrodniego rodzeństwa spadkodawcy

5/5 z 38 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Tym razem znów poruszamy problematykę prawa spadkowego i odpowiemy na pytanie, czy przyrodnie rodzeństwo spadkodawcy także po nim dziedziczy. Zapraszamy do lektury.

Kazus studenta: Prawo spadkowe - dziedziczenie ustawowe przyrodniego rodzeństwa spadkodawcy

Treść kazusu

 

Adam Kowalski zmarł 9 września 2014 roku. Był kawalerem, nie miał dzieci. Jego rodzice Anna i Mirosław Kowalscy także zmarli na kilka lat przed jego śmiercią. Adam miał też siostrę Iwonę Kowalską oraz przyrodniego brata – Aleksandra Kowalskiego, pochodzącego z pierwszego małżeństwa ich wspólnej matki – Anny Kowalskiej z Marcelem Kowalskim, rodzonym bratem drugiego męża Anny (Mirosław Kowalski był rodzonym bratem Marcela Kowalskiego). Przyrodni brat Adama – Aleksander zmarł 1 lipca 2000 roku, pozostawiając dwójkę dzieci – syna Pawła i córkę Monikę. Adam Kowalski nie pozostawił po sobie testamentu.

 

Pytania:

  • Kto, według przepisów kodeksu cywilnego, dziedziczy w przypadku gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych?
  • Kiedy spadek przypada rodzeństwu spadkodawcy?
  • Czy Aleksander Kowalski mógłby dziedziczyć po swoim przyrodnim bracie?
  • Komu przypadną udziały w majątku spadkowym? Czy Paweł i Monika dziedziczą udział przypadający ich ojcu – Aleksandrowi?

 

Rozwiązanie kazusu

 

Zgodnie z normą art. 932 § 1 – 4 kodeksu cywilnego, w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

 

W przytoczonym w treści kazusu stanie faktycznym Adam był bezdzietnym kawalerem, ale miał siostrę i przyrodniego brata. Czy zatem art. 932 § 4 dotyczy jedynie rodzonego rodzeństwa, czy także rodzeństwa przyrodniego? Powołany wyżej przepis kodeksu cywilnego nie precyzuje pojęcia rodzeństwa, w drodze wykładni przyjąć należy jednak, że rodzeństwo należy rozumieć szeroko, zaliczając do niego zarówno rodzeństwo spadkodawcy mające oboje tych samych rodziców (rodzone), jak też rodzeństwo mające wspólnego ze spadkodawcą tylko jednego rodzica (przyrodnie). W obu wypadkach stopień pokrewieństwa ze spadkodawcą jest ten sam, różna jest jedynie "intensywność" pokrewieństwa. Zgodnie z przepisem art. 932 § 4 kodeksu cywilnego udział rodzica spadkodawcy, zmarłego przed otwarciem spadku, nie przypada "jego dzieciom", lecz "rodzeństwu spadkodawcy". Takie ujęcie wskazuje na powiązanie uprawnienia rodzeństwa do dziedziczenia udziału zmarłego rodzica (rodziców) spadkodawcy z pokrewieństwem ze spadkodawcą, a nie z pokrewieństwem z tym rodzicem spadkodawcy, którego udział podlega dziedziczeniu. Rodzeństwo ma więc własny tytuł do dziedziczenia udziału spadkowego zwolnionego przez zmarłego rodzica spadkodawcy i nie przejmuje jego udziału jako jego zstępny. Stanowisko łączące uprawnienie rodzeństwa do dziedziczenia z pokrewieństwem ze spadkodawcą, a nie z rodzicem spadkodawcy, który nie dożył otwarcia spadku, a w rezultacie równe traktowanie rodzeństwa rodzonego i przyrodniego niezależnie od tego, czy dziedziczenie dotyczy udziału zwolnionego przez rodzica wspólnego, czy przez drugiego z rodziców, którego przyrodnia siostra lub brat nie jest zstępnym, pozostaje w zgodzie z zamierzeniami projektodawców ustawy nowelizującej kodeks cywilny. Potwierdza to uzasadnienie ustawy, w którym wskazano, że wprowadzana zmiana spadkobrania przez rodziców i rodzeństwo zmarłego zakłada dziedziczenie przez rodzeństwo części spadku, która przypadałaby zmarłemu wcześniej rodzicowi w częściach równych, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to rodzeństwo rodzone, czy przyrodnie. Zasadę jednakowego traktowania rodzeństwa uznano za utrwaloną i zaznaczono, że projektowane zmiany jej nie naruszają (Sejm VI kadencji, druk nr 1541). (Zobacz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2011 roku, sygn. akt III CZP 49/11.)
Tym samym, odnosząc się do treści kazusu, należy wskazać, że przyrodni brat Aleksander dziedziczy po Adamie na podstawie ustawy. Jednakże jak już zauważyliśmy Aleksander zmarł jeszcze przed śmiercią Adama. W związku z tym zastosowanie znajdzie regulacja z art. 932 § 5 kodeksu cywilnego. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Tym samym udział spadkowy Aleksandra przypada jego dzieciom – córce Monice i synowi Pawłowi.

 

Reasumując, należy stwierdzić, że po Adamie dziedziczą jego siostra- Iwona Kowalska oraz dzieci przyrodniego brata Aleksandra – Paweł i Monika. Spadkobiercom przypadną następujące udziały w majątku spadkowym:

  • Iwonie – ½ ;
  • Pawłowi – ¼ ;
  • Monice – ¼ .

 

Podstawa prawna:
Art. 932 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku –Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121).

 

Orzecznictwo:
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2011 roku, sygn. akt III CZP 49/11, której tekst dostępny jest pod adresem www.sn.pl.

Data: 27.11.2014 11:30
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Kazusy
Słowa kluczowe: dziedziczenie, spadek, kazus, dziedziczenie ustawowe, spadkobierca
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.