Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Sądy szukają sędziów i referendarzy sądowych
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus dla aplikanta: Prawo rodzinne - unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

4.9/5 z 33 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Dzisiaj poruszymy zagadnienie prawa rodzinnego i problematykę unieważnienia małżeństwa z powodu zaistnienia przeszkody choroby psychicznej. Czy rozpoznanie psychozy w trakcie trwania małżeństwa uzasadnia jego unieważnienie?

Kazus dla aplikanta: Prawo rodzinne - unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

Treść kazusu

 

Anna i Tomasz poznali się jeszcze w liceum. Po ukończeniu studiów postanowili się pobrać. 20 kwietnia 2012 roku złożyli przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński. Od 2011 roku Anna cierpiała na nerwicę i z tego powodu poddana była leczeniu. W listopadzie 2012 roku Anna i Tomasz zostali rodzicami. W 2013 roku Anna trafiła na oddział psychiatrii i w trakcie hospitalizacji, trwającej od dnia 10 maja 2013 roku do dnia 5 lipca 2013 roku, zdiagnozowano u niej chorobę psychiczną – schizofrenię paranoidalną. Po opuszczeniu szpitala kontynuowała leczenie w przyszpitalnej Poradni Zdrowia Psychicznego. Ponadto Anna należycie zajmuje się dziećmi i dba o swoją rodzinę.

 

2 września 2014 roku Tomasz wniósł powództwo o unieważnienie jego małżeństwa z Anną, na podstawie art. 12 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W opinii powoda pozwana – Anna cierpiała w chwili zawarcia małżeństwa na chorobę psychiczną. Anna natomiast wskazywała, że w chwili zawierania związku małżeńskiego cierpiała na nerwicę, co udokumentowała dokumentacją medyczną, nie zaś – jak twierdzi powód – na chorobę psychiczną, w związku z czym wnosiła o oddalenie powództwa.

 

Wyrokiem z dnia 20 października 2014 roku sąd I instancji oddalił powództwo. W uzasadnieniu wskazał na opinię biegłych psychiatrów, którzy nie stwierdzili jednoznacznie, że w chwili zawierania małżeństwa Anna cierpiała na schizofrenię. Biegli wskazywali, że symptomy choroby psychicznej mogły być ukryte pod postacią nerwicy, ale równie dobrze choroba ta mogła się jeszcze w ogóle nie ujawnić. Ponadto sąd nie dopatrzył się istnienia okoliczności faktycznych uzasadniających twierdzenie, że choroba Anny zagraża dobru rodziny albo że nie może ona samodzielnie zajmować się dzieckiem. Dlatego mając na względzie normę art. 12 § 1 i 2 k.r.o. sąd I instancji oddalił powództwo.

 

Tomasz, nie zgadzając się z wyrokiem sądu I instancji, wniósł 27 października 2014 roku apelację opierając ją na zarzucie błędnej wykładni art. 12 k.r.o. i domagając się, na podstawie art. 369 kodeksu postępowania cywilnego, zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa.

 

Pytania:

  • Czy apelacja Tomasza zasługuje na uwzględnienie?
  • Kiedy można unieważnić małżeństwo z powodu istnienia przeszkody choroby psychicznej?
  • Komu przysługuje legitymacja czynna w postępowaniu o unieważnienia małżeństwa?

 

Rozwiązanie kazusu

 

Apelacja Tomasz powinna zostać oddalona na podstawie art. 387 k.p.c. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że w chwili zawierania związku małżeńskiego u Anny zdiagnozowano nerwicę. Kodeks rodzinny i opiekuńczy dość wąsko określa przesłankę unieważnienia małżeństwa. Jest nią choroba psychiczna, nie zaś inne zaburzenie psychiczne. Dlatego też narkomania, pijaństwo czy sama nerwica nie mogą być podstawą unieważnienia małżeństwa. Ponadto brak jest pewności (nie wynika to z opinii biegłych psychiatrów), że w chwili składania oświadczeń przed kierownikiem USC Anna cierpiała już na schizofrenię. A tylko istnienie choroby psychicznej w chwili zawierania małżeństwa uzasadnia jego unieważnienie.

 

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 roku (sygn. akt III CSK 228/12), unieważnienie małżeństwa może nastąpić tylko w wypadku choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego, a nie innych zaburzeń psychicznych. Ponadto nie każda choroba psychiczna uzasadnia unieważnienie małżeństwa, a jedynie taka, która zagraża małżeństwu lub zdrowiu przyszłego potomstwa. Kluczowe jest także podkreślenie przez Sąd Najwyższy, że przesłanką unieważnienia małżeństwa jest choroba psychiczna istniejąca w dacie zawarcia małżeństwa, a nie późniejsze popadnięcie w taką chorobę.

 

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 maja 2002 r., sygn. akt III CZP 7/02 (OSNC 2003/1/1, OSP 2004/1/1, Biul. SN 2002/5/9), w przepisach ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy znalazła wyraz tendencja do ograniczania zakazów (przeszkód) małżeńskich, których istnienie może stanowić podstawę do unieważnienia małżeństwa. Zasadą jest utrzymanie małżeństwa, o ile nie pozostaje to w sprzeczności z jego istotą i celami oraz przesunięcie punktu ciężkości w ocenie, czy związek małżeński powinien trwać, na zagadnienie funkcjonowania wspólnoty małżeńskiej.

 

Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków oraz prokurator, którego legitymacja czynna wynika z normy art. 22 k.r.o.

 

Podstawa prawna:
Art. 12, art. 22 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2012.788)
Art. 368, art. 387 ustawy z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2014.101).

wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.