Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: 30 maja w życie wchodzą nowe regulację Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus studenta: Prawo rodzinne - adopcja zagraniczna

5/5 z 31 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Dzisiejszy kazus z prawa rodzinnego poświęcamy szczególnie aplikantom, bowiem jego przedmiotem jest rozstrzygnięcie wniesionej przez stronę apelacji. Sprawdzimy, czy zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię, będzie można uznać za prawidłowy i wystarczający do zmiany bądź uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego w przedmiocie orzeczenia adopcji zagranicznej małoletniego. Zapraszamy do lektury.

Kazus studenta: Prawo rodzinne - adopcja zagraniczna

Treść kazusu

 

Marek ma 10 lat i dotknięty jest lekkim niedorozwojem umysłowym. Jego rodzice wyrokiem Sądu Rejonowego zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, w związku z czym małoletni od dwóch lat przebywa w placówce opiekuńczej. W związku z faktem, że poszukiwania odpowiednich kandydatów do zastępczych form wychowania rodzinnego na terenie Polski pozostały bez rezultatu, małoletni Marek został zakwalifikowany do przysposobienia zagranicznego. Chęć przysposobienia Marka zgłosili małżonkowie, obywatele Wielkiej Brytanii na stałe mieszkający w Anglii – Amanda i William Smith. Amanda i William mają stałe źródło utrzymania, właściwe warunki materialno-bytowe oraz wykształcenie odpowiednie do samodzielnego prowadzenia terapii z przysposabianym. Wkrótce po złożeniu wniosku o przysposobienie przez Amandę i Williama, z analogicznym wnioskiem wystąpili małżonkowie Monika i Piotr Kowalscy, uzasadniając go głównie więzią bliskiego pokrewieństwa, łączącego Monikę z matką przysposabianego Marka.

 

 

Opinię w sprawie wydali biegli rodzinnego ośrodka diagnostyczno-konsultacyjnego. W ich ocenie Monika, mimo bliskiego pokrewieństwa i deklarowanego kontaktu z dzieckiem, nie dostrzega jego problemów zaś udział jej i jej męża w zaspokajaniu potrzeb psychicznych dziecka był w ciągu kilku lat bardzo ograniczony i sprowadzał się do sporadycznych wizyt w placówce opiekuńczej. Z kolei wnioskodawcy – Amanda i William – w opinii biegłych spełniają wymagania stawiane przysposabiającym. Nie tylko pozostają z małoletnim w prawidłowym kontakcie emocjonalnym, lecz również gwarantują właściwe rozpoznanie i zaspokojenie potrzeb rozwojowych dziecka, są świadomi jego opóźnień oraz mają odpowiednie przygotowanie zawodowe i umiejętności do samodzielnego prowadzenia jego terapii.

 

W postanowieniu z dnia 4 grudnia 2014 roku Sąd Rejonowy orzekł wobec małoletniego Marka przysposobienie pełne nierozwiązywalne przez Amandę i Williama Smith, a także postanowił nadać przysposobionemu nazwisko „ Smith” oraz nakazał sporządzenie jego nowego aktu urodzenia. Od powyższego orzeczenia w dniu 8 grudnia 2014 roku Monika Kowalska wniosła apelację.

 

W apelacji strona skarżąca zarzuciła sądowi I instancji naruszenie art. 1142 k.r.o. oraz art. 114 k.r.o. przez ich błędną wykładnię, w konsekwencji czego uznano, że przysposobienie małoletniego przez rodzinę z zagranicy jest zgodne z dobrem dziecka, podczas gdy skarżąca mieszka Polsce, jest krewną przysposabianego i wyraża chęć jego przysposobienia. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że okoliczność ta bezwzględnie przemawia za pierwszeństwem adopcji krajowej, a nadto że brzmienie art. 1142 § 1 k.r.o. wyraźnie wskazuje na wyjątkowość przysposobienia związanego ze zmianą miejsca zamieszkania przysposabianego w Polsce na miejsce zamieszkania w innym państwie. Wskazując na powyższe podstawy, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i jego zmianę przez orzeczenie przysposobienia pełnego nierozwiązywalnego małoletniego Marka przez Monikę i Piotra Kowalskich, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

 

Pytania:

  • Czy apelacja wniesiona przez Monikę Kowalską powinna zostać uwzględniona?
  • Jak należy rozumieć dobro dziecka jako przesłankę orzeczenia przysposobienia?
  • Czy zasada pierwszeństwa adopcji zagranicznej ma charakter bezwzględny?

 

Rozwiązanie kazusu

 

Apelacja wywiedziona przez wnioskodawczynię Monikę Kowalską powinna zostać oddalona.
Zgodnie z normą art. 114 § 1 k.r.o., przysposobić można osobę małoletnią, tylko dla jej dobra. Przepis zawiera zatem ogólną przesłankę przysposobienia, tj. wymaganie, aby następowało ono dla dobra osoby małoletniej. Przesłanka ta ma znaczenie rozstrzygające dla ustalenia, czy przysposobienie może nastąpić. Dobro (interes) dziecka ma znaczenie nadrzędne i wymaga rozważenia w każdej sprawie dotyczącej opieki nad małoletnim, a więc również w sprawie o jego przysposobienie i to zarówno krajowe, jak i zagraniczne. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego postuluje się jego jednolite rozumienie, zarówno przy wykładni norm k.r.o., jak i wiążących Polskę umów międzynarodowych (zobacz postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt V CKN 1805/00, niepubl.). Analizując przedstawione w stanie faktycznym opinie biegłych stwierdzić należy, że sąd dokonał oceny w sposób prawidłowy.

 

Z kolei zgodnie z normą art. 1142 § 1 k.r.o., przysposobienie, które spowoduje zmianę dotychczasowego miejsca zamieszkania przysposabianego w Rzeczypospolitej Polskiej na miejsce zamieszkania w innym państwie, może nastąpić wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić przysposabianemu odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne. Kwestia tzw. adopcji zagranicznych była przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przysposobienie dziecka polskiego, związane z przeniesieniem do innego kraju, może nastąpić, jeżeli nie ma możliwości umieszczenia go na równorzędnych warunkach w rodzinie zastępczej lub adopcyjnej na terenie Polski, oraz że w postępowaniu tym decydujące znaczenie ma nadrzędny interes dziecka (por. uchwała 7 sędziów SN z dnia 12 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 48/92, OSNC 1992, nr 10, poz. 179).

 

Jak wskazano wyżej, zgodnie z art. 1142 § 1 k.r.o., adopcja zagraniczna może nastąpić wówczas, gdy tylko w ten sposób można zapewnić dziecku odpowiednie zastępcze środowisko rodzinne. Dopiero zatem wtedy, gdy to zastępcze środowisko rodzinne nie jest odpowiednie, rozważać można adopcję zagraniczną. Tego rodzaju ustalenie może nastąpić po uwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności dotyczących dziecka, w tym jego wieku, stanu zdrowia, stopnia rozwoju fizycznego i psychicznego, związków emocjonalnych z otoczeniem. Wszystkie te okoliczności zostały przez sąd uwzględnione. Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń, w toku postępowania adopcyjnego przed złożeniem wniosku do sądu, nie zgłosiła się żadna rodzina polska, która byłaby zainteresowana statusem rodziny adopcyjnej lub choćby rodziny zastępczej. Małoletni przebywał w placówce opiekuńczej, w której został umieszczony po odebraniu go od rodziców, wobec których orzeczono następnie pozbawienie władzy rodzicielskiej. W toku postępowania sądowego wprawdzie zgłosiła się polska rodzina (skarżąca Monika Kowalska i jej mąż), gotowa przysposobić małoletniego, jednak sam fakt istnienia rodziny polskiej, deklarującej gotowość przysposobienia małoletniego, nie jest wystarczający do uznania, że jest to rodzina, tworząca "odpowiednie" dla małoletniego środowisko zastępcze, a tylko w takim wypadku można mówić o pierwszeństwie adopcji krajowej. Ponadto należy zwrócić uwagę, ze w podanym stanie faktycznym skarżąca, pomimo kilkuletniego przebywania chłopca w placówce opiekuńczej, nawiązała z nim jedynie sporadyczny kontakt i jak wynika z przedstawionego stanu faktyczne, wraz z mężem nie zdają sobie w pełni sprawy z ograniczeń w rozwoju Marka. Jednocześnie, nie budzi wątpliwości, że wnioskujący o przysposobienie małżonkowie Amanda i William Smith spełniają wymogi, pozwalające uznać ich rodzinę za prawidłowe środowisko rodzinne dla małoletniego.

 

Jak stwierdził SN w postanowieniu z dnia 5 lipca 2006 r., (sygn. akt IV CSK 127/06), „jakkolwiek zatem w świetle art. 1142 § 1 k.r.o. adopcja zagraniczna rzeczywiście powinna być traktowana jako ultima ratio, to jednak nadrzędny interes dziecka, jego dobro, możliwość pełnego i harmonijnego rozwoju może wymagać, w konkretnym wypadku, odrzucenia zasady pierwszeństwa adopcji krajowej”.

 

Podstawa prawna:
Art. 114., art. 1142 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2012.788)

 

Orzecznictwo:
Postanowienie SN z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt IV CSK 127/06, http://www.sn.pl
Uchwała 7 sędziów SN z dnia 12 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 48/92, OSNC 1992, nr 10, poz. 179.
Postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt V CKN 1805/00, niepubl.

Data: 09.12.2014 09:00
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Studia, Kazusy
Słowa kluczowe: kazus, adopcja, adopcja za granicę, przysposobienie zagraniczne, wniosek o przysposobienie
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.