Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Zmiany w prawie cywilnym, które weszły w życie 1 stycznia
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Ustawowy obowiązek wzajemnej pomocy małżonków w kontekście ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego

5/5 z 2 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Poniższe opracowanie poświęcamy problematyce ustawowego obowiązku wzajemnej pomocy małżonków, wynikającego z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w kontekście ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Czy ustanowienie między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej ma znaczenie przy ocenie przesłanek przyznania małżonkowi – stronie postępowania prawa pomocy?

Ustawowy obowiązek wzajemnej pomocy małżonków w kontekście ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sadowoadministracyjnym

 

W art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  ustawodawca wyraził zasadę, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, której celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

 

Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych (art. 243 §  1 p.p.s.a.). Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 §  1 p.p.s.a.).

 

Prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym

 

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 1 – 4 p.p.s.a.).

 

Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej

 

Zgodnie z normą art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

  1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
  2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

 

W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia).

 

 

 

Ustawowy obowiązek wzajemnej pomocy małżonków w kontekście ponoszenia kosztów postępowania sądowo administracyjnego

 

Zgodnie z normą art. 23 k.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wyżej wskazany obowiązek małżonków wzajemnej pomocy – co podkreśla się w orzecznictwie - rozciąga się także na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11). Powyższego obowiązku nie uchyla zniesienie wspólności ustawowej między małżonkami (zob. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11; postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11). Przy badaniu przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej sąd zobligowany jest wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II FZ 509/11; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I FZ 599/07; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04. Odmiennie NSA w Warszawie w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 80/10).  Obowiązek wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych istnieje więc niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego, a pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny (postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 150/12). Dlatego też – przykładowo – sąd, decydując o przyznaniu prawa pomocy dla wnioskodawcy nie osiągającego dochodów, będzie brał pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy, ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Należy także przypomnieć, że z art. 87 i 91 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika obowiązek dzieci, zwłaszcza zamieszkujących z rodzicami i uzyskujących własne dochody, w zakresie pomocy rodzicom, w szczególności ponoszenia kosztów związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem.

 

Podstawa prawna:

 

Art. 23, art. 87, art. 91 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U.2015.2082).

 

Art. 199, art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2016.718).

wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.