Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Usunięcie tych ciąż będzie karane więzieniem. Szczegóły tzw. kompromisu Prezydenta Dudy
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Podobieństwa i różnice przestępstwa ciągłego oraz ciągu przestępstw

4.9/5 z 30 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Kodeks karny z 1969 roku, który obecnie może posłużyć praktykom i przedstawicielom nauki prawa jedynie do czynienia prób wykładni historycznej, wprowadził konsekwencje popełniania tzw. „przestępstwa ciągłego” nie definiując tego pojęcia. Wydaje się, że aktualnie obowiązująca ustawa karna czerpie z kategorii przestępstwa ciągłego poprzez zastosowanie konstrukcji tzw. „czynu ciągłego” oraz tzw. „ciągu przestępstw”. Są to pojęcia z zakresu ogólnej części materialnego prawa karnego, a ich pełne rozwinięcie następuje na gruncie doktryny i orzecznictwa sądowego.

Podobieństwa i różnice przestępstwa ciągłego oraz ciągu przestępstw

Czyn ciągły (przestępstwo ciągłe)

 

Jak już zasygnalizowano we wstępie, Kodeks karny z 1997 roku czerpie z dorobku starej ustawy karnej. Pojęcie „przestępstwa ciągłego” zostało jednak rozbite na dwie części (czyn ciągły (przestępstwo ciągłe w nowym rozumieniu) oraz ciąg przestępstw).

 

 

Zgodnie z ustawą karną (zob. art. 12 k.k.), dwa lub więcej zachowań, podjętych w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, uważa się za jeden czyn zabroniony. Jeżeli przedmiotem zamachu jest dobro osobiste, warunkiem uznania wielości zachowań za jeden czyn zabroniony jest tożsamość pokrzywdzonego. Czynem ciągłym zatem jest postępowanie sprawcy z góry zaplanowane. Sprawca podejmuje pewne zachowania w niewielkich odstępach czasowych po to, aby zrealizować pewien zamiar, obejmujący łącznie wszystkie poszczególne zachowania sprawcze. Istotą czynu ciągłego jest więc szereg zachowań, które łącznie tworzą jedną całość. Zamiar, o którym mowa, odróżnia istotnie pojęcie czynu ciągłego od pojęcia ciągu przestępstw. Pomimo jednak pewnych różnic pomiędzy omawianymi instytucjami, w praktyce niejednokrotnie precyzyjne rozgraniczenie ich zastosowania okazuje się niezwykle problematyczne. Częstokroć jeden stan faktyczny uzasadnia zastosowanie obu instytucji.

 

Wskazany w przepisie art. 12 k.k. "z góry powzięty zamiar" musi być interpretowany w świetle art. 9 § 1 k.k., co oznacza, że sprawca musi sobie uświadamiać w sposób konkretny owe przyszłe zachowania, które mają stanowić czyn ciągły, przynajmniej w tych ich elementach, które mają znaczenia dla przyjęcia realizacji znamion danego typu czynu zabronionego (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt: IV KK 8/14). Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, prezentowanym w licznych judykatach, istota czynu ciągłego i powaga rzeczy osądzonej powodują, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania wtedy, gdy miałoby ono dotyczyć zachowania będącego elementem składowym i mieszczącego się w ramach czasowych czynu ciągłego, za który sprawca został prawomocnie skazany. Granice ciągłości wyznacza początek pierwszego i zakończenie ostatniego z zachowań, jeśli wszystkie zostały podjęte ze z góry powziętym zamiarem (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt: III KK 440/13). Jest zatem niezwykle ważną cechą czynu ciągłego to, że obejmuje on poszczególne zachowania sprawcy, za które sprawca ten nie został jeszcze ukarany. Ten element konstrukcji czynu ciągłego decyduje o swoistym podobieństwie czynu ciągłego do ciągu przestępstw. W tym ostatnim przypadku expressis verbis wskazano, że sprawca popełnia szereg przestępstw „zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw”. Element ten jest decydujący dla przyjęcia, że zaszły okoliczności, co do których zastosowanie znajduje przepis art. 91 k.k.

 

Konstrukcja czynu ciągłego jest specyficznym mechanizmem redukcji wielości zachowań w znaczeniu ontologicznym i sprowadzeniu ich - od strony prawnej - do poziomu jednego, sztucznie wygenerowanego czynu zabronionego. Owa redukcja polega na łącznej kwalifikacji podjętych przez sprawcę działań lub zaniechań. Wskazuje się w orzecznictwie sądowym także, że przepis art. 12 k.k. powinien znajdować odzwierciedlenie tylko w kwalifikacji prawnej czynu, a to z uwagi na modyfikowanie ustawowych znamion typu czynu zabronionego o znamię ciągłości, natomiast nie może być przywoływany w podstawie wymiaru kary - ponieważ jej nie modyfikuje (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt: II AKa 176/14).

 

Ciąg przestępstw

 

Według Kodeksu karnego (zob. art. 91 § 1 k.k.), jeżeli sprawca popełnia w podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, sąd orzeka jedną karę na podstawie przepisu, którego znamiona każde z tych przestępstw wyczerpuje, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

 

W literaturze przedmiotu wskazano, że ciąg przestępstw stanowi odmianę realnego zbiegu przestępstw, tylko że bez przewidzianych dla tego zbiegu konsekwencji w postaci orzekania kar za poszczególne przestępstwa, a następnie kary łącznej. Do przesłanek ciągu przestępstw należą: krótkie odstępy czasu pomiędzy poszczególnymi czynami, podobny sposób popełnienia kolejnych czynów, jednorodność wyrażająca się w kwalifikacji poszczególnych czynów na podstawie tego samego przepisu ustawy. Jako przykład ciągu przestępstw podaje się sytuację dwóch lub więcej przypadków przestępstwa kradzieży, opisanego w art. 278 k.k., ale już nie przypadek przestępstwa kradzieży, o którym mowa w art. 278 k.k. i przestępstwa kradzieży z włamaniem, opisanego w art. 279 k.k. (por. A. Marek, Prawo karne, 8 wyd., C. H. Beck, Warszawa 2007, s. 218).
Biorąc pod uwagę powyższe można stwierdzić, że ciąg przestępstw może prowadzić do nadzwyczajnego obostrzenia kary. W wypadku zaliczenia określonych zachowań sprawczych do ciągu przestępstw orzeka się jedna karę (nie karę łączną) na podstawie przepisu odpowiedniego dla każdego z zachowań sprawcy, przy czym sąd ma możliwość orzec karę w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. Tym samym mamy tutaj do czynienia z podstawą modyfikacji wymiaru kary.

 

Podstawa prawna
Art. 9, art. 12, art. 91, art. 278, art. 279 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. nr 88, poz. 553 ze zm.).

 

Orzecznictwo
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt: IV KK 8/14; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt: III KK 440/13 (teksty orzeczeń dostępne są w bazie orzeczeń Sądu Najwyższego pod adresem http://www.sn.pl).
Wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt: II AKa 176/14 (tekst orzeczenia dostępny jest w bazie Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych pod adresem http://orzeczenia.ms.gov.pl).

 

Literatura
A. Marek, Prawo karne, 8 wyd., C. H. Beck, Warszawa 2007.

Data: 23.12.2014 10:32
Autor/źródło: Terlecki Radosław
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia
Słowa kluczowe: prawo karne, przestępstwo ciągłe, ciąg przestępstw, czyn ciągły
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.