Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Nowelizacja Kodeksu postępowania karnego wchodzi w życie
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Szybka powtórka: Apelacja w postępowaniu karnym

5.4/5 z 27 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Tematem dzisiejszej powtórki będzie porcja informacji dotyczących obszernego zagadnienia apelacji w postępowaniu karnym. Apelacja jest środkiem odwoławczym przysługującym od nieprawomocnego wyroku wydanego przez sąd w pierwszej instancji procesu karnego. Instytucja apelacji została przewidziana w Rozdziale 49 kodeksu postępowania karnego.

Szybka powtórka: Apelacja w postępowaniu karnym

Zakres podmiotowy

 

Środek odwoławczy stanowiący temat niniejszego artykułu przysługuje stronom postępowania karnego oraz pokrzywdzonemu w przypadku apelacji od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wydanego na posiedzeniu. Ponadto należy wskazać, że apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść apelację także na korzyść oskarżonego.

 

Gravamen

 

Podmiot składający apelację, może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego interesom. Powyższe ograniczenie nie dotyczy oskarżyciela publicznego.

 

Odpowiednie stosowanie przepisów

 

Trzeba pamiętać, że w świetle przepisów art. 458 k.p.k. w postępowaniu przed sądem odwoławczym, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji, chyba że ustawa stanowi inaczej.

 

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu postępowania karnego zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Z nauką jest jak z wiosłowaniem pod prąd. Skoro tylko zaprzestaniesz pracy, zaraz spycha cię do tyłu. "

 

Termin

 

Zgodnie z art. 445 k.p.k. termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku wraz z uzasadnieniem. W tym miejscu należy przypomnieć, że uprawniony ma tydzień na złożenie wniosku o doręczenie wyroku pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem od chwili ogłoszenia wyroku.

 

Zakres apelacji

 

W apelacji należy wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie lub ustalenie, sformułować zarzuty stawiane rozstrzygnięciu a także podać, czego się domaga. Jeśli apelacja pochodzi od oskarżyciela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika, powinna ponadto zawierać uzasadnienie. Orzeczenie może być zaskarżone w całości lub w części. Można także zaskarżyć samo uzasadnienie orzeczenia. Apelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku, a apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych. Z kolei apelację co do środka karnego uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o środkach karnych.

 

Zaskarżyć można również brak rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego. Ponadto w apelacji można podnosić zarzuty, które nie stanowiły lub nie mogły stanowić przedmiotu zażalenia. Wskazać należy, że podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 343 k.p.k., art. 343a k.p.k. i art. 387 k.p.k.

 

Zawiadomienie i odpis apelacji

 

Apelację wnosi się na piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Strona może złożyć odpowiedź na apelację. Apelację co do zasady można cofnąć. Zgodnie z art. 448 § 1 o przyjęciu apelacji zawiadamia się prokuratora oraz obrońców i pełnomocników, a także strony, po czym akta przekazuje się niezwłocznie sądowi odwoławczemu. Jeśli apelacja została wniesiona przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika dołącza się do zawiadomienia odpis apelacji strony przeciwnej, chyba że w sprawie była wyłączona jawność rozprawy ze względu na ochronę informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.

 

Rozprawa apelacyjna

 

Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na rozprawie, a wypadkach przewidzianych przez ustawę, na posiedzeniu. Trzeba pamiętać, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach w ustawie przewidzianych. Dodać należy, że od 1 lipca 2015 obowiązuje regulacja zakładająca, że jeśli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że prezes sądu lub sąd postanowi inaczej. Udział w rozprawie apelacyjnej prokuratora, a obrońcy w przypadkach określonych w art. 79, art. 80 oraz art. 80a § 1 jest obowiązkowy. Z kolei udział innych stron i ich pełnomocników oraz obrońcy w wypadkach nie wskazanych wcześniej jest obowiązkowy wtedy, jeśli prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne. Trzeba pamiętać, że niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników nie tamuje rozpoznania sprawy, chyba że ich udział jest obowiązkowy.

 

Dowody

 

Od dnia 1 lipca 2015r. zmieniła się także konstrukcja dowodów w postępowaniu apelacyjnym. Sąd odwoławczy dopuszcza dowody na rozprawie, jeśli nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo w przewodu sądowego w całości. Sąd może dopuścić dowód również przed rozprawą.

 

 

Przewód sądowy

 

W rozumieniu przepisu art. 453 k.p.k., przewód sądowy w sądzie odwoławczym rozpoczyna ustne sprawozdanie, w którym sędzia sprawozdawca przedstawia przebieg i wyniki dotychczasowego postępowania, a w szczególności treść zaskarżonego wyroku oraz zarzuty i wnioski apelacyjne, jak również kwestie wymagające rozstrzygnięcia z urzędu. W miarę potrzeby odczytuje się z akt poszczególne ich części. Strony mogą składać wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie lub na piśmie (złożone na piśmie podlegają odczytaniu). Przewodniczący udziela głosu stronom w kolejności przez siebie ustalonej, lecz najpierw udziela głosu skarżącemu. Oskarżonemu i jego obrońcy nie można odmówić zabrania głosu po przemówieniach innych stron.

 

Reformationis in peius

 

Według kodeksu postępowania karnego sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy. Sąd odwoławczy może orzec tylko w granicach zaskarżenia i tylko w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść oskarżonego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 440 k.p.k. Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. Ponadto sąd odwoławczy nie może zaostrzyć kary przez wymierzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności.

 

Względnie przyczyny odwoławcze

 

Przepis art. 438 k.p.k. zakłada poniższe względne przyczyny odwoławcze:

  • obraza przepisów prawa materialnego,
  • obraza przepisów postępowania, jeśli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia,
  • błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia,
  • rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka.

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu postępowania karnego zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Człowiek uczy się przez pół życia, żeby przez drugą połowę mógł mieć co zapominać."

 

Bezwzględne przyczyny odwoławcze

 

Z kolei przepis art. 439 k.p.k. zawiera tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze, kiedy to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli:

  • w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40 k.p.k.,
  • sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie,
  • sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo sąd szczególny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego,
  • sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu,
  • orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyjny lub środek zabezpieczający nieznane ustawie,
  • zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego wydaniu,
  • zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie,
  • zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone,
  • zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8-11 k.p.k.,
  • oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 80 k.p.k. lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy,
  • sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.

 

Sprowadzenie oskarżonego pozbawionego wolności

 

Sąd odwoławczy, na wniosek oskarżonego pozbawionego wolności złożony w terminie 7 dni od daty doręczenia mu zawiadomienia o przyjęciu apelacji, zarządza sprowadzenie go na rozprawę, chyba że uzna za wystarczającą obecność obrońcy. Wniosek złożony po terminie podlega rozpoznaniu, jeżeli nie powoduje to konieczności odroczenia rozprawy. O prawie złożenia takiego wniosku należy pouczyć oskarżonego. Jeśli sąd nie zarządzi sprowadzenia oskarżonego, który nie ma obrońcy, sąd, prezes sądu lub referendarz sądowy wyznaczy obrońcę z urzędu.

 

Zwrot sprawy w celu uzupełnienia uzasadnienia

 

Zgodnie z art. 449a k.p.k., jeżeli ma to zapewnić prawidłowe wyrokowanie w sprawie, sąd odwoławczy przed wydaniem orzeczenia może zwrócić akta sprawy sądowi pierwszej instancji w celu uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonego wyroku w niezbędnym zakresie, jednocześnie szczegółowo wskazując zakres uzupełnienia i kwestię, o które należy uzupełnić uzasadnienie. W takiej sytuacji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące sporządzenia, doręczenia i zaskarżenia uzasadnienia wyroku.

 

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

 

Dodatkowo, nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Poprawienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jego niekorzyść. Zgodnie z art. 455a nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 424 k.p.k. Sąd odwoławczy może orzec wyrokiem o utrzymaniu w mocy, uchyleniu lub zmianie wyroku sądu pierwszej instancji. Uzasadnienie do takiego wyroku sporządza się z urzędu w terminie 14 dni. Należy wskazać, że jeżeli sąd zmienia lub utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony, chyba że zostało złożone zdanie odrębne. Uzasadnienie powinno zawierać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd uznał za zasadne albo niezasadne.

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu postępowania karnego zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Po pierwsze - uczyć się, po drugie - uczyć się i po trzecie - uczyć się."

 

Podstawa prawna: art. 425 do 458, Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555)

Data: 09.07.2015 11:00
Autor/źródło: Kuc Marek
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: szybka powtórka, postępowanie karne, apelacja, apelacja w postępowaniu karnym
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.