Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Jak liczyć termin przedawnienia w świetle znowelizowanego Kodeksu cywilnego?
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Prawo cywilne: Ciężar udowodnienia (onus probandi)

4/5 z 3 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Sesja trwa, więc przygotowaliśmy dla Was kolejne opracowanie. To dzisiejsze poświęcamy prawu cywilnemu i zagadnieniu ciężaru dowodu.

Prawo cywilne: Ciężar udowodnienia (onus probandi)

Ciężar dowodu

 

Art. 6 KC wskazuje, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Artykuł 6 KC ustanawia tym samym podstawową regułę dowodową, która pozostaje w ścisłym związku z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego o dowodach (wyrok SA w Szczecinie z dnia 31 maja 2017 r., III AUa 789/16). Należy pamiętać, że artykuł 6 KC wyznacza reguły przeprowadzania dowodów na gruncie materialnoprawnym i jako taki nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W myśl przepisów prawa cywilnego art. 6 KC dotyczy jedynie negatywnych skutków związanych z nieudowodnieniem przez stronę faktów, z których wywodzi skutki prawne, natomiast poza dyspozycją tego przepisu pozostaje aspekt procesowy, w tym między innymi kwestia, czy strona wywiązała się z obowiązku udowodnienia faktów, z których wywodzi określone skutki prawne  (wyrok SN z dnia 18 maja 2017 r., I UK 215/16).

 

Pamiętać należy, że ciężar udowodnienia (onus probandi) wchodzi w rachubę dopiero wówczas, gdy pewne twierdzenia okażą się nieudowodnione, a nie już wtedy, gdy strona nie przedstawiła środków dowodowych na potwierdzenie lub zaprzeczenie danej okoliczności. Oznacza to, że rozkład ciężaru dowodu stanowi regułę wskazującą stronę, która ma ponieść negatywne skutki nieudowodnienia określonych twierdzeń. Na tym polega funkcja ciężaru dowodowego. Pozwala rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, także wówczas, gdy sąd nie zdołał w ogóle albo w pewnej części wyjaśnić stanu faktycznego sprawy. Czym innym jest natomiast sytuacja, w której sąd oceniał materiał dowodowy, kierując się metodą kognitywną z art. 233 § 1 KPC., i na tej podstawie dokonał wiążących ustaleń stanu faktycznego. W tym wypadku nie dochodzi do właściwego lub niewłaściwego rozłożenia ciężaru dowodowego.

 

Naruszenie art. 6 KC

 

Norma art. 6 KC naruszona może być przez sąd jedynie wówczas, gdy Sąd sprzecznie z tą regułą obciąży stronę materialnoprawnymi skutkami nieudowodnienia faktu, którego strona nie miała obowiązku wykazywać, a zatem jeśli sąd błędnie zastosowuje sankcję niewykazania danego faktu. Norma ta nie będzie natomiast naruszona, jeśli sąd po ocenie materiału procesowego (błędnie) uzna, że fakt objęty ciężarem dowodu spoczywającym na jednej ze stron nie został udowodniony. Kwestia uznania faktów za udowodnione zasadniczo jest domeną przepisów regulujących ocenę materiału procesowego. Stąd też ewentualne zarzuty dotyczące niewykazania faktów powinny uzasadniać naruszenie tych przepisów (zob. wyrok SA w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2017 r., I ACa 624/17).

 

Przykłady zastosowania art. 6 KC w praktyce

 

W przypadku zarzutu potrącenia, to - zgodnie z art. 6 KC - to na osobie dokonującej potrącenia spoczywa obowiązek wykazania, że złożone oświadczenie było skuteczne, a więc że istniała wierzytelność, która w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu była wymagalna, gdyż dopiero konsekwencją złożenia skutecznego oświadczenia jest, zgodnie z art. 498 § 2 KC, umorzenie obu wierzytelności objętych potrąceniem do wysokości wierzytelności niższej (zob. wyrok z dnia 23 lutego 2018  r., VI ACa 1383/16).

Innym przykładem z praktyki będzie postępowanie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postępowanie to jest postępowaniem cywilnym i obowiązują w nim wszystkie reguły procesowe również te dotyczące rozkładu ciężaru dowodu oraz terminów do składania wszelkich wniosków dowodowych. Art. 6 KC ustanawia bowiem podstawową regułę dowodową, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Reguła ta pozostaje w ścisłym związku z przepisami k.p.c. o dowodach. A zatem, przykładowo, to na ubezpieczonej odwołującej się od decyzji ZUS ciąży obowiązek wykazania w procesie, że jest ona niezdolna do pracy i dowiedzenie tej okoliczności przed Sądem pierwszej instancji (zob. wyrok SA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2017 r., III AUa 343/17) .

 

Pokwitowanie nie jest co do zasady dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, jednak rodzi domniemanie. Również faktury same przez się nie są źródłem stosunku zobowiązaniowego; jednak stanowią dokument prywatny w rozumieniu art. 245 KPC, a więc dowód na podstawie którego sąd orzekający w ramach swobodnej oceny dowodów władny jest czynić istotne dla sprawy ustalenia faktyczne. Jeżeli zaś faktura zawiera adnotację drugiej strony potwierdzającą spełnienie świadczenia wystawcy, bądź dołączony do niej zostanie dowód potwierdzający taką okoliczność, to stanowi wówczas pokwitowanie w rozumieniu art. 462 KC, będące źródłem wynikającego z jego treści domniemania, że świadczenie zostało spełnione. Pokwitowanie nie jest wprawdzie dowodem rzeczywistego stanu rzeczy, jednak procesowy ciężar podważenia wynikającego z niego domniemania spoczywa na dłużniku, zgodnie z ogólną regułą dowodową art. 6 KC (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 13 grudnia 2017 r., I ACa 525/17).
 

Podstawa prawna:
Art. 6 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025).


 

wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.