Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Nadchodzi duża reforma procesu cywilnego i karnego. Przedstawiono jej założenia
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Prawo cywilne: Nadużycie prawa podmiotowego

5/5 z 2 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Nadużycie prawa podmiotowego to instytucja opisana normą art. 5 KC, która ma charakter wyjątkowy i może być zastosowana tylko po wykazaniu wyjątkowych okoliczności.

Prawo cywilne: Nadużycie prawa podmiotowego

Przesłanka zasad współżycia społecznego

 

Przesłankę zasad współżycia społecznego definiuje się jako zespół respektowanych w społeczeństwie ocen moralnych, które stanowią konkretyzację naczelnego nakazu, aby dezaprobować stan, kiedy inną osobę niesprawiedliwie spotyka jakieś zło. Przez zasady współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 KC, należy rozumieć podstawowe zasady etycznego i uczciwego postępowania w stosunkach społecznych. Przy ustalaniu ich znaczenia można więc odwoływać się do takich powszechnie używanych i znanych pojęć, jak "zasady słuszności", "zasady uczciwego obrotu", "zasady uczciwości" czy "lojalności". Klauzula generalna musi być jednak wypełniona konkretną treścią, odnoszącą się do okoliczności sprawy rozpoznawanej przez sąd. Stwierdzenie, że powód nadużywa prawa podmiotowego, wymaga ustalenia okoliczności pozwalających skonkretyzować, które działania pozostają w sprzeczności z normami moralnymi godnymi ochrony i przestrzegania w stosunkach społecznych.

 

Zastosowanie art. 5 KC

 

Zastosowanie art. 5 KC nie może prowadzić do nabycia prawa podmiotowego. Artykuł 5 k.c. zakreśla jedynie granice, w jakich osoba uprawniona może czynić użytek z przysługującego jej prawa podmiotowego, dlatego nie może być samodzielną podstawą nabycia praw podmiotowych, te bowiem wywodzą się ze stanowiących je norm prawa materialnego.

 

Istotą zastosowania wskazanego przepisu Kodeksu cywilnego jest to, że najczęściej są spełnione formalne prawne przesłanki istnienia roszczenia, ale ze względu na oceny moralne lub inne cele zachodzi podstawa do ograniczenia lub wyłączenia uprawnienia do skorzystania z niego. Przy zastosowaniu art. 5 KC zawierającego tzw. klauzule generalne, sąd winien uwzględniać szerokie spektrum okoliczności, w tym takie, które nie wpływają bezpośrednio na istnienie roszczenia.

 

Klauzula generalna niedopuszczalności czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób prowadzący do skutków nieetycznych lub rozmijających się w sposób zasadniczy z celem danej regulacji prawnej. Jeśli więc uwzględnienie powództwa, zgodnego z literą prawa, powodowałoby skutki rażąco niesprawiedliwe i krzywdzące (summum ius summa iniuria), nie dające się zaakceptować z punktu widzenia norm moralnych i wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie, art. 5 KC zezwala na jego oddalenie. Należy jednak pamiętać, że istotą prawa cywilnego jest ochrona praw podmiotowych, tak więc odmowa udzielenia tej ochrony osobie, która korzysta z przysługującego jej prawa podmiotowego w sposób zgodny z jego treścią, może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo i musi być uzasadniona istnieniem szczególnych okoliczności uzasadniających przyjęcie, że w określonym układzie stosunków uwzględnienie powództwa prowadziłoby do skutków szczególnie dotkliwych i nieakceptowanych.

 

Klauzula zasad współżycia społecznego musi być wypełniona konkretną treścią, odnosząca się do okoliczności sprawy rozpoznawanej przez sąd. Jednocześnie wymogiem zastosowania przez sąd orzekający art. 5 k.c. nie jest sprecyzowanie i oznaczenie naruszonej zasady współżycia społecznego. Do sądu należy rozstrzygnięcie o potrzebie i sposobie zastosowania całościowo traktowanych zasad współżycia społecznego w okolicznościach danej sprawy, a nie konkretyzacja zastosowanych zasad.

 

Podstawa prawna:
Art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.)
 

Data: 24.05.2018 11:06
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: kodeks cywilny, zarzut, art 5KC, nadużycie prawa, zasady współżycia społecznego
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2018 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.