Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Scentralizowany model kształcenia aplikantów, czyli aplikacje sędziowska i prokuratorska po zmianach
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Sesja przedegzaminacyjna: Przestępstwo niealimentacji

0/5 z 0 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Rozpoczynamy serię powtórek, które pozwolą studentom (ale również i aplikantom) przygotować się do czekających ich egzaminów. Dzisiaj na celownik bierzemy prawo kare materialne i przestępstwo niealimentacji. Powiemy także, jakie zmiany szykuje dla nas ustawodawca.

Sesja przedegzaminacyjna: Przestępstwo niealimentacji

Znamiona przestępstwa niealimentacji

 

Jak wskazuje norma art. 209 § 1 Kodeksu karnego, kto uporczywie uchyla się od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami podstawą do wszczęcia postępowania karnego wobec dłużnika alimentacyjnego są znamiona „uporczywego” uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i „narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych”.

 

 

Znamię "uporczywości" w typie czynu zabronionego z art. 209 § 1 k.k. ma charakter przedmiotowo-podmiotowy. Od strony przedmiotowej chodzi więc o wielokrotność zaniechań w przeciągu pewnego czasu, zaś od strony podmiotowej o psychiczny stosunek sprawcy do obowiązku alimentacyjnego wyrażający się w nierealizowaniu tego obowiązku pomimo realnej możliwości jego spełnienia. Zakres pojęcia "podstawowe potrzeby życiowe", użytego w art. 209 § 1 KK, wyznaczają warunki społeczne, poziom rozwoju gospodarczego, technologicznego, stan świadomości społecznej. Im wyższy jest stopień rozwoju społeczeństwa, przeciętny poziom życia, tym większe i bardziej zróżnicowane są potrzeby uznawane powszechnie za podstawowe. Co istotne, okoliczność, że zamiast zobowiązanego do alimentacji środki na realizację podstawowych potrzeb życiowych uprawnionego są dostarczane przez inne osoby, nie wyłącza odpowiedzialności zobowiązanego za występek niealimentacji (zob. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II AKa 7/16). Uporczywym uchylaniem się od płacenia alimentów w rozumieniu art. 209 KK jest więc tylko taka sytuacja, gdy sprawca, mając ku temu realne i faktyczne możliwości alimentów nie płaci i czyni to celowo (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II AKa 62/15). Tym samym, w wypadku zaistnienia obiektywnej niemożności łożenia na utrzymanie, z oczywistego powodu wyłączone będzie przypisanie sprawcy winy, stanowiącej konieczny warunek odpowiedzialności karnej. Do tego rodzaju okoliczności, które wyłączają umyślność w zakresie zaniechania wykonywania obowiązku alimentacyjnego, bez wątpienia należy pozbawienie wolności osoby, na której obowiązek tego rodzaju spoczywa, o ile w tym okresie czasu nie ma on możliwości zarobkowania lub innych źródeł majątkowych, z których możliwa była realizacji należności alimentacyjnych (zob. wyrok SN z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt III KK 144/07).

 

Przepisy Kodeksu karnego nie wskazują okresu czasu, który pozwala przyjąć zaistnienie przesłanki „uporczywości”. Pomocna w tym względzie może okazać się praktyka orzecznicza. Przykładowo okres niealimentacji obejmujący dwa miesiące nie spełnia ustawowego znamienia "uporczywości" z art. 209 § 1 KK (zob. wyrok SN z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt V KK 277/08).

 

Przestępstwo niealimentacji jako przestępstwo materialne

 

Przestępstwo z art. 209 § 1 KK jest przestępstwem materialnym. Warunkiem jego dokonania pozostaje to, że uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego spowodowało skutek w postaci narażenia pokrzywdzonego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (zob. wyrok SN z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II KK 106/12). Przestępstwo uporczywej niealimentacji jest także przestępstwem trwałym.

 

Ściganie

 

Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli jednak pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu.


Planowane zmiany

 

Projekt nowelizacji Kodeksu karnego zakłada, że osoba zobowiązana do zapłacenia świadczeń alimentacyjnych będzie podlegać grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku – jeśli zaległości alimentacyjne będą stanowić równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźnienie w zapłacie zaległego świadczenia innego niż okresowe (wypłacone jednorazowo) wyniesie co najmniej 3 miesiące. Jeśli osoba uprawniona zostanie narażona na niezaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych z powodu nieuregulowanych zobowiązań alimentacyjnych, to dłużnik będzie podlegał grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 2. Przyjęto też, że nie zostanie ukarany dłużnik, który dopuścił się przestępstwa niealimentacji, jeśli przed upływem 30 dni od daty pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego, zapłaci wszystkie zaległe alimenty.

 

Jednocześnie sąd odstąpi od wymierzenia kary, jeśli nie później niż przed upływem 30 dni od daty pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego w sprawie „narażenia na niezaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych” – dłużnik zapłaci w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiać będą przeciw odstąpieniu od jej wymierzenia.

 

Ściganie przestępstwa, jakim jest uchylanie się od zapłaty świadczeń alimentacyjnych, będzie następowało na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeśli pokrzywdzony otrzyma świadczenia rodzinne lub pieniężne z Funduszu Alimentacyjnego, to dłużnik alimentacyjny będzie ścigany z urzędu.

 

Podstawa prawna:

 

Art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku – Kodeks karny (t.j. Dz.U.2016.1137).

Data: 05.01.2017 08:00
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: przestępstwo niealimentacji, alimenty, kodeks karny, przestępstwo materialne, przestępstwo trwałe
wydrukuj wyślij znajomemu

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.