Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Kolejne zmiany w prawie karnym
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Prawo cywilne: Darowizna w pytaniach i odpowiedziach

5/5 z 2 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Dzisiejsze opracowanie z prawa cywilnego poświęcamy umowie darowizny, która jest jedną z umów nazwanych, regulowanych przepisami Kodeksu cywilnego. Z uwagi na treść polecamy poniższą pracę zarówno studentom, jak i aplikantom odbywającym szkolenie w ramach aplikacji prawniczych.

Prawo cywilne: Darowizna w pytaniach i odpowiedziach

Wskaż istotę umowy darowizny

 

Zgodnie z normą art. 888 § 1 KC przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Nieodpłatność, jako istotna przesłanka (element) darowizny, decyduje o jej bycie prawnym. Przez nieodpłatność należy rozumieć brak ekwiwalentu ekonomicznego jako odpowiednika świadczenia darczyńcy. Nie ma natomiast znaczenia dla oceny charakteru prawnego umowy darowizny konkretny zindywidualizowany motyw dokonanego nieodpłatnie przysporzenia. Przyczyna prawna (causa donandi) jest bowiem stypizowana i identyczna dla wszystkich wchodzących w grę przypadków (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 985/14).

 

Umowa darowizny jest umową zobowiązującą. Umowa ta wywołuje skutek rozporządzający w sytuacji uregulowanej w art. 155 § 1 KC, a zatem wtedy, gdy zobowiązanie darczyńcy polega na przeniesieniu własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości. Warto pamiętać natomiast, że umowa darowizny dotycząca rzeczy przyszłej wywołuje jedynie skutki obligacyjne, gdyż rzeczy nieistniejącej nie można nabyć na własność. Z art. 155 § 2 KC wynika, że dla wywołania skutku rozporządzającego w związku z zobowiązaniem się do przeniesienia własności rzeczy przyszłej niezbędne jest jeszcze przeniesienie jej posiadania. Może do niego dojść w jeden ze sposobów określonych w art. 348-351 KC. Na posiadanie musi składać się element faktycznego władania rzeczą (art. 336 KC). Rzeczy nieistniejącej nie można objąć w posiadanie (zob. postanowienie SN z dnia 20 listopada 2015 r., sygn. akt III CSK 469/14).

 

Jakie bezpłatne przysporzenia nie stanowią darowizny?

 

Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:

  • gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;
  • gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w taki sposób, że w razie zrzeczenia się prawo jest uważane za nienabyte.

 

W jakiej formie powinno być złożone oświadczenie darczyńcy?

 

Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Powyższe nie uchybia jednak przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.

 

 

 

Wskaż zasady odpowiedzialności darczyńcy z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania

 

Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opóźnienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa.

 

Jak kształtuje się odpowiedzialność darczyńcy za wady?

 

Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym. Powyższego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć.

 

Czym jest polecenie w umowie darowizny?

 

Zgodnie z normą art. 893 KC darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).
Czyniąc darowiznę, darczyńca realizuje zamiar przysporzenia obdarowanemu korzyści kosztem własnego majątku. Istoty darowizny, jako czynności pod tytułem darmym, nie zmienia obciążenie jej poleceniem, czyli włożeniem na obdarowanego obowiązku oznaczonego działania lub zaniechania, bez czynienia kogokolwiek wierzycielem (art. 893 KC). Z reguły obciążenie darowizny poleceniem nie oznacza, aby taki był cel jej dokonania, a wypełnienie polecenia nie jest traktowane jako "odpłata" za świadczenie darczyńcy. Także "adresatem" polecenia, a więc osobą, na rzecz której obdarowany ma podjąć określone działanie, może być nie tylko osoba trzecia, ale także darczyńca (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2015 r., sygn. akt I ACa 160/15).

 

Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, może żądać wypełnienia polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny - także właściwy organ państwowy (art. 894 § 1 i 2 KC).

 

Czy obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia?

 

Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej zmiany stosunków. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje. Powyższego nie stosuje się, gdy wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

 

Czy darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną?

 

Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

 

Co w  sytuacji, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek?

 

Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

 

Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.

 

Kiedy darczyńca może odwołać darowiznę?

 

Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

 

Opisz skutki przebaczenia obdarowanemu

 

Darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. Jeżeli w chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy. Należy też pamiętać, że darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

 

W jakiej formie następuje odwołanie darowizny?

 

Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.

 

Kiedy przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem?

 

Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i brak uzasadnionych pobudek jest nadmierna. Rozwiązania umowy darowizny nie można jednak żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania.

 

Podstawa prawna:
Art. 888, art. 889, art. 890, art. 891, art. 892, art. 893, art. 894, art. 895, art. 896, art. 897, art. 898, art. 899, art. 900, art. 901 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U.2016.380).
 

Data: 11.12.2016 09:08
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: umowa darowizny, darowizna, kodeks cywilny, prawo cywilne, Oświadczenie darczyńcy
wydrukuj wyślij znajomemu

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.