Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Kazus: Forma umowy spółki jawnej, gdy przedmiotem wkładu jest nieruchomość
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Strona podmiotowa czynu

5/5 z 1 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Dzisiejsze opracowanie poświęcamy tematyce prawa karnego i zagadnieniu strony podmiotowej czynu. Do znamion strony podmiotowej czynu należą - w świetle przepisów Kodeksu karnego – umyślność oraz nieumyślność.

Strona podmiotowa czynu

Umyślność i nieumyślność

 

Umyślność i nieumyślność stanowią znamiona strony podmiotowej. Zgodnie z regulacja art. 9 § 1 KK czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi. Z kolei – w myśl art. 9 § 2 KK -  czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.

 

Sprawca ponosi surowszą odpowiedzialność, którą ustawa uzależnia od określonego następstwa czynu zabronionego, jeżeli następstwo to przewidywał albo mógł przewidzieć (art. 9 § 3 KK).

 

Ustalenie zamiaru sprawcy

 

Ustalenia w zakresie realizacji znamion strony podmiotowej mogą nastręczać trudności, choćby dlatego, że opierają się na dokonanej ex post rekonstrukcji i to w sferze psychiki. Wyjaśnienia sprawcy składane ex post nawet jeśli dotyczą jego własnych przeżyć, mogą być obarczone rozmaitymi błędami. Z drugiej strony orzeczenie nie może zależeć od tego, do czego sprawca chce się przyznać. Stąd też docieranie do stanu świadomości oskarżonego jest pewniejsze, gdy ta ocena oparta jest na okolicznościach zewnętrznych jego zachowania. Nie ulega wątpliwości, że zwłaszcza precyzyjne odróżnienie zamiaru bezpośredniego, zamiaru ewentualnego, bądź zupełnego braku zamiaru w praktyce jest skomplikowane, co nie oznacza, że niemożliwe. Pamiętając, że umyślność postrzegana jest jako zamiar, podczas gdy nieumyślność to jego brak, to w tym kontekście poszukiwanie granicy tego podziału opierać się powinno na określeniu w konkretnej sprawie stopnia prawdopodobieństwa prognozowania wystąpienia negatywnego skutku. Im wyższe jest to prawdopodobieństwo wywołane aktywnością sprawcy, tym z większą pewnością przyjmowany jest zamiar. Natomiast spadek prawdopodobieństwa poniżej pewnego progu oznacza brak zamiaru (zob. wyrok SA w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II AKa 190/16).

 

O zamiarze sprawcy można, a nawet należy wnioskować na podstawie uzewnętrznionych przejawów jego zachowania się. I tak też np. w przypadku przestępstwa zabójstwa tymi elementami dowodowymi, które częstokroć mogą prawie zawsze świadczyć o zamiarze zabójstwa są rodzaj użytej siły, rodzaj narzędzia, organ ciała, na który skierowano oddziaływanie fizyczne. Konieczne jest rozważenie przesłanek natury podmiotowej, jak i tła i powodów zajścia pobudek działania sprawcy, stosunku do pokrzywdzonego, osobowości i charakteru sprawcy, jego dotychczasowego trybu życia, zachowania się przed i po popełnieniu czynu oraz innych okoliczności, z których niezbicie wynikałoby, że oskarżony chcąc spowodować uszkodzenie ciała, swą zgodą stanowiącą realny proces psychiczny obejmował skutek w postaci śmierci ofiary. Tak więc dopiero na podstawie wszystkich okoliczności dotyczących danej sprawy i osoby sprawcy możliwe jest odtworzenie rzeczywistych przeżyć sprawcy i ustalenie do czego zmierzał i czego chciał. (zob. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt II AKa 172/16; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II AKa 81/16).

 

 

Ustalenie normatywnych przesłanek zamiaru, zgodnie z art. 9 § 1 KK, oznacza zaszeregowanie i wartościowanie ustaleń faktycznych ustalonych w postępowaniu dowodowym, a dotyczących faktów psychicznych, takich jak stan świadomości oskarżonego, stan emocjonalny, motywacja, czy cel działania. Owe fakty nie stanowią znamion, ale są w procesie ich przypisywania wartościowane (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II AKa 65/16).

 

Ustalenie nieumyślności

 

W art. 9 § 2 KK wskazuje się, że sprawca popełnia nieumyślnie czyn zabroniony na skutek niezachowania ostrożności. Tak więc popełnienie takiego czynu zabronionego musi być skutkiem naruszenia tych zasad, musi z nich wynikać, co oznacza konieczność ustalenia istnienia związku przyczynowego między popełnieniem czynu zabronionego, a naruszeniem konkretnej zasady ostrożności. W części doktryny i w orzecznictwie coraz powszechniej sięga się w tym celu do koncepcji obiektywnego przypisania. Według tej koncepcji, przypisanie skutku wymaga ponadto ustalenia, że zachowanie sprawców stworzyło niebezpieczeństwo dla dobra chronionego prawem i że do skutku z dużym prawdopodobieństwem by nie doszło, gdyby przestrzegali oni obowiązujących w tym wypadku reguł ostrożności (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II AKa 452/15).

 

Dla prawidłowego ustalenia nieumyślności nie wystarczy wskazanie ogólnej nieostrożności, która została naruszona, w wyniku czego doszło do popełnienia czynu zabronionego. Dla przypisania sprawcy odpowiedzialności za przestępstwo nieumyślne nie wystarczy również samo stwierdzenie, że zachował się nieostrożnie, niezbędne jest bowiem stwierdzenie, że był świadom tego, że swoim zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego (przewidywał taką możliwość), bądź też że możliwości takiej nie przewidywał, choć mógł ją przewidzieć (zob. wyrok SA w Warszawie z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. akt II AKa 348/15).

 

Podstawa prawna:
Art. 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (t.j. Dz.U.2016.1137).

 

Przeczytałeś artykuł? Sprawdź się! A, B czy C?

 

W świetle przepisów Kodeksu karnego ustalenie normatywnych przesłanek zamiaru oznacza:
A.    zaszeregowanie i wartościowanie ustaleń faktycznych ustalonych w postępowaniu dowodowym, a dotyczących faktów psychicznych, takich jak stan świadomości oskarżonego, stan emocjonalny, motywacja, czy cel działania
B.    wskazanie ogólnej nieostrożności, która została naruszona, w wyniku czego doszło do popełnienia czynu zabronionego;
C.    stwierdzenie, że sprawca był świadom tego, że swoim zachowaniem może zrealizować znamiona czynu zabronionego

Data: 24.11.2016 09:29
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: prawo karne, strona podmiotowa czynu, umyślność i nieumyślność, ustalenie nieumyślności
wydrukuj wyślij znajomemu

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.