Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Wolne stanowiska w sądach rejonowych
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Prawo cywilne: Dopuszczalność zarzutu przedawnienia w świetle zasad współżycia społecznego

5/5 z 1 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Klauzula generalna niedopuszczalności czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego została wyrażona w art. 5 Kodeksu cywilnego. Dzisiejsze opracowanie poświęcamy jednak nie tyle zagadnieniu samej klauzuli, co problematyce dopuszczalności podniesienia zarzuty przedawnienia w świetle zasad współżycia społecznego. Z uwagi na jego treść polecamy je zarówno studentom, jak i aplikantom odbywającym szkolenie w ramach wybranych aplikacji prawniczych.

Prawo cywilne: Dopuszczalność zarzutu przedawnienia w świetle zasad współżycia społecznego

Nadużycie prawa podmiotowego

 

Zgodnie z normą art. 5 Kodeksu cywilnego nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

 

Intentio legis art. 5 KC

 

Klauzula generalna niedopuszczalności czynienia ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego ma na celu zapobieganie stosowania prawa w sposób prowadzący do skutków nieetycznych lub rozmijających się w sposób zasadniczy z celem danej regulacji prawnej. Jeśli więc uwzględnienie powództwa, zgodnego z literą prawa, powodowałoby skutki rażąco niesprawiedliwe i krzywdzące (summum ius summa iniuria), nie dające się zaakceptować z punktu widzenia norm moralnych i wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie, art. 5 KC zezwala na jego oddalenie. Należy jednak pamiętać, że istotą prawa cywilnego jest ochrona praw podmiotowych, tak więc odmowa udzielenia tej ochrony osobie, która korzysta z przysługującego jej prawa podmiotowego w sposób zgodny z jego treścią, może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo i musi być uzasadniona istnieniem szczególnych okoliczności uzasadniających przyjęcie, że w określonym układzie stosunków uwzględnienie powództwa prowadziłoby do skutków szczególnie dotkliwych i nieakceptowanych (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt V ACa 830/15).

 

 

 

Pamiętajmy, że ujęte w art. 5 KC klauzule społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa i zasad współżycia społecznego należy traktować jako normy społeczne ogólne, odnoszące się do wszystkich możliwych przypadków, gdy powoływanie się na prawo podmiotowe nie stanowi jego wykonywania, lecz jego nadużywanie, które nie jest społecznie aprobowane i w związku z tym nie korzysta z ochrony prawnej. Ocena roszczenia na tle klauzuli generalnej z art. 5 KC musi uwzględniać interesy obu stron. Ustawodawca w art. 5 KC wyłączył ochronę podmiotu, który korzysta z przysługującego mu prawa w sposób niedający się pogodzić z zasadami współżycia społecznego. Na zasady te składa się zespół szczególnych reguł postępowania w życiu społecznym pozwalających na ocenę, iż określone zachowania zasługują na akceptację, a inne muszą spotkać się z krytyką. Oceny tej dokonuje się poprzez rozważenie interesów obu stron stosunku prawnego świetle całokształtu okoliczności danego przypadku. Jeśli okoliczności te, rozpatrywane łącznie według kryteriów obowiązujących w ramach zasad współżycia społecznego takich jak np. zasada słuszności, sprawiedliwości społecznej, nakazują przyznać ochronę dłużnikowi, roszczenia na podstawie art. 5 KC podlega oddaleniu (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I ACa 952/15; wyrok SA w Lublinie z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I ACa 138/16).

 

Podniesienie zarzutu przedawnienia a zasady współżycia społecznego

 

Na gruncie praktyki orzeczniczej wskazać można katalog przypadków i sytuacji, w których podniesienie zarzutu przedawnienia może  być uznane za nadużycie prawa.
I tak też, aby w danym wypadku można było przyjąć, że podniesienie zarzutu przedawnienia jest nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego, musi zostać w szczególności wykazane, iż bezczynność wierzyciela w dochodzeniu roszczenia była usprawiedliwiona wyjątkowymi okolicznościami. W zwykłych okolicznościach należy ściśle przestrzegać terminów przedawnienia, by zapewnić pewność w obrocie prawnym. Osoba, która z powodu własnego zaniedbania, niedającego się usprawiedliwić wyjątkowymi okolicznościami, nie realizuje przysługującego jej prawa do dochodzenia roszczenia i w ten sposób doprowadza do przedawnienia roszczenia, w zasadzie nie może powoływać się na przepis art. 5 KC. Istotne znaczenie dla oceny zarzutu przedawnienia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego może mieć zwłaszcza czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być uznane za naruszające art. 5 KC tylko w sytuacjach wyjątkowych i jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie (zob. wyrok SA w Łodzi z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt I ACa 121/16; wyrok SA w Warszawie z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I ACa 756/15; wyrok SA w Lublinie z dnia  28 lipca 2016 r., sygn.. akt I ACa 21/16).

 

W orzecznictwie wskazuje się również, że podniesienie zarzutu przedawnienia w stosunku do powoda, który wcześniej z racji wieku nie mógł samodzielnie zadbać o własne interesy, budzi wątpliwości z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (zob. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt I ACa 938/16).

 

Podstawa prawna:
Art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U.2016.380).

 

Przeczytałeś? Sprawdź się! A, B czy C?

 

Pytanie:
W świetle wykładni art. 5 KC podniesienie zarzutu przedawnienia może  być uznane za nadużycie prawa:
A.    Tylko wyjątkowo, a  istotne znaczenie ma czas opóźnienia w dochodzeniu roszczenia przy czym podnosi się, że uwzględnienie zarzutu przedawnienia może być uznane za naruszające art. 5 KC, jeśli przekroczenie terminu przedawnienia jest niewielkie;
B.    Nawet jeśli przekroczenie terminu nie jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami;
C.    Jeżeli przekroczenie terminu nie wynosi więcej niż tydzień.
Odpowiedź A

Data: 21.11.2016 14:50
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: kodeks cywilny, dopuszczalność zarzutu przedawnienia, prawo cywilne, zasady współżycia społecznego
wydrukuj wyślij znajomemu

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2017 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.