Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Przesunięto termin prawniczych egzaminów zawodowych i egzaminu uzupełniającego na aplikację sędziowską
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Egzamin z procedury karnej: Zasady postępowania karnego w pigułce

5/5 z 10 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Egzaminy z procedury karnej nie należą do najłatwiejszych w toku studiów prawniczych. By ułatwić wszystkim studentom naukę, przedstawiamy skrypt, w którym ujęliśmy zagadnienie zasad postępowania karnego w sposób łatwy i przystępny.

Egzamin z procedury karnej: Zasady postępowania karnego w pigułce

Zasada obiektywizmu

 

Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Przepis art. 4 k.p.k. określa i precyzuje zasadę obiektywizmu. Powyższa reguła odnosi się do organów prowadzących postępowanie karne i wymaga od nich, aby badały i uwzględniały w jego toku okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego ( zob. wyrok SO w Zamościu z dnia  12 listopada 2013, sygn. akt II Ka 826/13). Przepis art. 4 k.p.k. stanowi ogólną dyrektywę adresowaną do organów prowadzących postępowanie i zarzut jego obrazy, bez wskazania innych konkretnych przepisów procesowych, które miałyby zostać naruszone, nie może stanowić samoistnej podstawy apelacji, o ile odwołujący nie wskazuje obrazy konkretnych przepisów służących realizacji tej zasady (  wyrok SO w Kielcach  z dnia  5 grudnia 2013  r., sygn. akt IX KA 1534/13).

 

Zasada domniemania niewinności

 

Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym, rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Nie dające się usunąć wątpliwości, o jakich traktuje przepis art. 5 § 2 k.p.k., to nie istnienie w dowodach sprzecznych wersji zdarzenia, ale brak możliwości rozstrzygnięcia między nimi przy użyciu zasad oceny dowodów. Dopiero gdy sprzeczności nie da się rozstrzygnąć, to jest wątpliwości usunąć, wtedy wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (zob. wyrok SA w Lublinie  z dnia  28 maja 2015  r., sygn. akt II Aka 84/15). Nie można zasadnie stawiać zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k., podnosząc wątpliwości strony, co do treści ustaleń faktycznych. Dla oceny, czy nie został naruszony zakaz in dubio pro reo nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości, zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, względnie to, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć (postanowienie SN z dnia  8 maja 2015  r., sygn. akt III KK 333/14).

 

Zasada prawa do obrony

 

Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go pouczyć. Zgodnie z treścią art. 6 k.p.k., oskarżonemu przysługuje prawo do obrony i to zarówno w sensie formalnym, czyli prawo do korzystania z pomocy obrońcy, jak i w sensie materialnym. Prawo do obrony materialnej należy rozumieć jako działalność obrończą samego oskarżonego, który może realizować swoje prawo w toku całego procesu, we wszystkich jego fazach, a zatem również przed sądem odwoławczym (zob. wyrok SN  z dnia  6 maja 2015  r., sygn. akt IV KK 29/15).

 

Zasada swobodnej oceny dowodów

 

Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k., wtedy gdy łącznie spełnione zostaną określone warunki. Po pierwsze, gdy doszło do ujawnienia w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu dyrektywy prawdy materialnej. Po drugie, stanowisko sądu jest efektem rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść jak i niekorzyść oskarżonych. Po trzecie, stanowisko sądu jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uzasadnione (zob. wyrok SA w Łodzi  z dnia  9 czerwca 2015  r., sygn. akt II Aka 92/15).

 

Zasada samodzielności jurysdykcyjnej sądów

 

Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.  Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego (art. 8 k.p.k.) dotyczy ustaleń odnoszących się do osób, co do których proces jeszcze się toczy lub może się toczyć. W jej ramach nie można natomiast rozstrzygać o przypisaniu odpowiedzialności za czyn zabroniony osobie, w odniesieniu do której - we wcześniejszej fazie tego samego procesu - zapadło już prawomocne orzeczenie uniewinniające (zob. wyrok SN z dnia  26 listopada 2013  r., III KK 245/13).


Zasada działania z urzędu

 

Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również tych czynności, które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu.

 

Zasada legalizmu

 

Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolniony od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.

 

Zasada skargowości

 

Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne. Zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustaleniach wszystkich cech faktycznych tego zdarzenia oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu. Sąd nie jest więc związany ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela (zob. wyrok SN z dnia  30 września 2014  r., sygn. akt II KK 234/14).

 

Podstawa prawna:
Art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 14 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U.1997.89.555).

 

 

 

 

 

Data: 09.02.2016 13:44
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Studia, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: procedura karna, postępowanie karne, egzaminy z procedury karnej, domniemanie niewinności
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.