Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Sędziowie i referendarze sądowi znów poszukiwani -w sądach kolejne wolne etaty
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Szybka powtórka: Wady oświadczenia woli

5/5 z 46 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Polskie prawo cywilne wyróżnia enumeratywnie kilka przypadków wadliwości złożonego oświadczenia woli. W zależności od tego, z jakim rodzajem wadliwości mamy do czynienia, do skutków prawnych zalicza się albo bezwzględną nieważność czynności prawnej, albo tylko jej wzruszalność.

Szybka powtórka: Wady oświadczenia woli

Brak świadomości lub swobody

 

Nieważne jest - jak wskazuje ustawodawca - oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Oświadczenie złożone w okolicznościach braku świadomości lub swobody jest zatem nieważne z mocy samego prawa ex tunc. Podobnie należy oceniać także pozorność, o której będzie mowa nieco dalej. Czynność nieważna ex lege nie podlega konwalidacji.

 

 

W judykaturze przyjmuje się (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt: I ACa 942/14), że stan wyłączający świadomość to brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła.

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu cywilnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: "Po pierwsze - uczyć się, po drugie - uczyć się i po trzecie - uczyć się."

 

Brak świadomości należy oddzielić od braku swobody. Stan wyłączający swobodę ujmuje się w orzecznictwie sądowym jako stan wykluczający możliwość podejmowania jakiejkolwiek samodzielnej decyzji lub inaczej jako sytuację wyłączającą możliwość swobodnego, nieskrępowanego wyboru zachowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1180/13).

 

Pozorność

 

Pozorność czynności prawnej, czyli tzw. czynności prawnej dyssymulowanej (ukrytej), istnieje wtedy, gdy strony stwarzają pozór dokonania jednej czynności prawnej, podczas gdy w rzeczywistości dokonują innej czynności (np. zawierają umowę darowizny, gdy w rzeczywistości chodzi o sprzedaż). Istnieje wówczas sytuacja, w której element ujawniony stanowi inny typ umowy, niż element ukryty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt: I ACa 309/14). Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Elementem niezbędnym w przypadku pozorności jest wiedza obu stron o fakcie dokonywania czynności jedynie dla pozoru. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, chyba że działała w złej wierze.

 

Błąd

 

Czynność prawna obarczona wadą w postaci błędu jest ważna i skuteczna, lecz wzruszalna. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Oprócz tego można powoływać się tylko na błąd istotny, to jest uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia danej treści. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Uprawnienie do uchylenia się wygasa z upływem roku od wykrycia błędu. Warto dodać, że zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

 

W tym miejscu należy jeszcze wspomnieć o podstępie, który postrzegany jest jako kwalifikowana postać błędu. Mianowicie, jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony, albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.

 

Groźba

 

Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Procedura uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie (podobnie jak w przypadku błędu). Różnica polega jednak na tym, że w przypadku groźby uprawnienie do uchylenia się wygasa z upływem roku od chwili, kiedy ustał stan obawy.

 

Podstawa prawna
Art. 82, art. 83, art. 84, art. 85, art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 121.).

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu cywilnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: "Ucząc innych, sami się uczymy."

 

Orzecznictwo
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt: I ACa 942/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt: I ACa 309/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt: VI ACa 1180/13 (teksty orzeczeń dostępne są w bazie Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych pod adresem http://orzeczenia.ms.gov.pl).

Data: 12.01.2015 12:00
Autor/źródło: Terlecki Radosław
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Zawody prawnicze, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: oświadczenie woli, prawo cywilne, wady oświadczenia woli, czynność prawna
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.