Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Ogłoszono o wolnych stanowiskach w sądach powszechnych
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus studenta: Prawo spadkowe - zawarcie umowy darowizny na wypadek śmierci

5/5 z 33 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

W dzisiejszym kazusie poruszymy zagadnienie zawarcia umowy darowizny na wypadek śmierci. Czy umowa taka jest czynnością mortis causa, a zatem nieważną w świetle art. 1047 KC, czy może wręcz przeciwnie, co jest wynikiem zakwalifikowania wskazanej wyżej czynności prawnej jako czynności inter vivos? Zapraszamy do lektury.

Kazus studenta: Prawo spadkowe - zawarcie umowy darowizny na wypadek śmierci

Treść kazusu

 

Monika i Piotr Kowalscy są małżeństwem. W dniu 2 grudnia 2014 roku zawarli umowę darowizny, w której postanowiono, że Piotr daruje Monicę komplet srebrnych dzbanów z XVIII wieku pod warunkiem, że ta go przeżyje.

 

 

Pytania:

  • Czy umowy o spadek po osobie żyjącej są ważne?
  • Czy powyższa umowa darowizny jest czynnością mortis causa czy inter vivos?
  • Czy zawarcie wyżej opisanej umowy jest dopuszczalne z punktu widzenie obowiązujących przepisów prawa?

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu cywilnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Nauka to pokarm dla rozumu."

 

Rozwiązanie kazusu

 

W pierwszej kolejności należy przyjrzeć się regulacjom art. 1047 kodeksu cywilnego. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w kodeksie cywilnym umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna. Należy także zwrócić uwagę na przepis art. 941 k.c., w którym ustawodawca zakazał rozrządzania majątkiem na wypadek śmierci mocą innej czynności prawnej niż testament.

 

Umowa darowizny w ogólności, a także będąca jej rodzajem umowa darowizny na wypadek śmierci, jest czynnością z zakresu prawa zobowiązań. Z art. 941 k.c. wynika zakaz zawierania umów będących czynnościami mortis causa. Zakaz ten nie ma zastosowania do czynności inter vivos, gdy tymczasem, wbrew swojej nazwie, darowizna na wypadek śmierci jest czynnością zawieraną inter vivos, a nie mortis causa. Darowizna na wypadek śmierci nie jest czynnością prawną mortis causa, wywiera bowiem skutek już w chwili jej zawarcia w tym sensie, że wiąże strony, nie może być swobodnie odwołana, a jej odwołanie jest możliwe wyłącznie na podstawie przepisów o darowiźnie, zatem wywołuje tylko niektóre skutki na wypadek śmierci, głównie skutki rzeczowe. O tym, czy czynność prawna jest czynnością mortis causa, decyduje ustawodawca tak ją kształtując, natomiast w odniesieniu do darowizny na wypadek śmierci strony tej umowy mocą swojej woli nadają jej skuteczność post mortem. Zakres zastosowania art. 941 k.c. należy zatem odnieść wyłącznie do czynności prawnych mortis causa, nie ma on natomiast zastosowania do umów inter vivos, do których jedynie dodano warunek dotyczący śmierci jednej ze stron. Skoro więc art. 941 k.c. dotyczy wyłącznie czynności prawnych mortis causa, a darowizna na wypadek śmierci taką czynnością nie jest, to przepis ten nie może być traktowany jako zakazujący zawarcia umowy darowizny na wypadek śmierci. Wymaga także rozważenia, czy zawarcie umowy darowizny mortis causa narusza art. 1047 k.c., który przewiduje nieważność umowy o spadek po osobie żyjącej, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w dalszych przepisach. Umowa darowizny mortis causa, ze względu na to, że ma wywierać skutki rozporządzające dopiero z chwilą śmierci darczyńcy, mogłaby zostać uznana za umowę o spadek po osobie żyjącej, powoduje ona bowiem, że jej przedmiot nie wchodzi do spadku, lecz trafia do obdarowanego. Należy jednak podkreślić, że taka ocena jest trafna wyłącznie w odniesieniu do umów darowizn na wypadek śmierci, w których strony uczyniły ich przedmiotem cały spadek albo jego ułamkową część. W innych wypadkach, gdy przedmiotem darowizny są konkretne rzeczy lub prawa, umowa nie jest umową o spadek, nawet wtedy, gdy te rzeczy lub prawa wyczerpują cały albo prawie cały majątek darczyńcy. Art. 1047 k.c. zabrania bowiem zawierania umów, które przewidywałyby przejście ich przedmiotu w drodze sukcesji uniwersalnej jako ogółu rzeczy lub praw tworzących jedną masę majątkową (spadek), tymczasem zawarcie umowy darowizny zawsze tworzy podstawę do przejścia jej przedmiotu wyłącznie w drodze sukcesji singularnej, również bowiem wtedy, gdy umowa obejmuje wiele różnych przedmiotów, przejście uprawnienia do każdego z nich należy rozpatrywać samodzielnie. W konsekwencji należy przyjąć, że choć art. 1047 k.c., w przeciwieństwie do art. 941 k.c., ma zastosowanie do czynności prawnych inter vivos, które mają jedynie wywrzeć pewne skutki post mortem, a więc do grupy czynności prawnych, wśród których znajduje się darowizna mortis causa, to jej nie obejmuje. Ponadto warto dodać, że pogląd o dopuszczalności zawarcia umowy darowizny mortis causa jest zgodny z zasadą swobody umów (art. 3531 k.c.) która stanowi emanację podstawowej cechy prawa cywilnego, jaką jest autonomiczność stron stosunku prawnego. (Por. uchwała SN z dnia 13 grudnia 2013 roku, sygn. akt III CZP 79/13, OSNC 2014/10/98.)

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu cywilnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Człowiek uczy się przez pół życia, żeby przez drugą połowę mógł mieć co zapominać."

 

Podstawa prawna:
Art. 3531, art. 941, art. 1047 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121).

Data: 10.12.2014 08:00
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Studia, Kazusy
Słowa kluczowe: kazus, darowizna, umowa darowizny, umowa darowizny na wypadek śmierci
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.