Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Sędziowie i referendarze sądowi znów poszukiwani -w sądach kolejne wolne etaty
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus studenta: Prawo cywilne - skarga pauliańska

4.8/5 z 36 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Tematem dzisiejszego kazusu jest instytucja prawa cywilnego, zwana skargą pauliańską.

Kazus studenta: Prawo cywilne - skarga pauliańska

Treść kazusu


Adam Nowak w dniu 1 marca 2012 roku pożyczył od Igora Kowalskiego kwotę 200 000 złotych. Umowę pożyczki z dnia 1 marca 2012 roku sporządzono na piśmie. W umowie zawarto postanowienie, zgodnie z którym Adam Nowak zobowiązuje się zwróci pożyczkę w dwóch ratach, po 100 000 złotych każda, płatnych w terminie:

  • 1 rata – do 31 grudnia 2013 roku,
  • 2 rata – do 31 października 2014 roku.

 


Adam Nowak jest właścicielem działki gruntu o powierzchni 1 000 m2 zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni 350 m2, o łącznej wartości 1 500 000 złotych.


3 stycznia 2014 roku Adam sporządził w formie aktu notarialnego umowę darowizny nieruchomości, której jest właścicielem ( tj. nieruchomości gruntowej wraz z posadowionym na niej domem mieszkalnym) na rzecz swojego ojca – Kamila Nowaka.


Pomimo upływu terminów wskazanych umową, Adam nie spłacił pożyczki, ani w całości, ani w części. Na wezwania do zapłaty kierowane przez Igora Kowalskiego, Adam Nowak odpowiadał, że uzyskiwane przez niego dochody są niewystarczające do spełnienia wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki, jak również że nie posiada żadnego majątku, w związku z czym jest niewypłacalny.

 

Pytania:

  • Jakie uprawnienia przysługują Igorowi Kowalskiemu jako wierzycielowi?
  • Jaka jest różnica pomiędzy bezskutecznością względną umowy a skargą pauliańską?
  • W jaki sposób następuje uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela?

 

Rozwiązanie kazusu


Kodeks cywilny, chroniąc wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika, ustanowił instytucję zwaną skargą pauliańską. Przyznaje ona wierzycielowi prawo domagania się uznania za bezskuteczną w stosunku do niego czynności, dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela.


Zgodnie z normą art. 527 § 1 – 3 kodeksu cywilnego, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.


W podanym stanie faktycznym Adam Nowak niewątpliwie działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzyciela, jakim jest Igor Kowalski. Sytuację prawną Adama dodatkowo pogarsza fakt, że dokonał on darowizny na rzecz swojego ojca – Kamila Nowaka. Ponadto zgodnie normą art. 528 kodeksu cywilnego, jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.


W praktyce niekiedy powstaje wątpliwość, czy roszczenie wierzyciela oparte jest na art. 527 kodeksu cywilnego (czyli czy jest to skarga pauliańska), czy na art. 59 kodeksu cywilnego. Kwestia ta jest o tyle istotna, że roszczenie z art. 59 przedawnia się po upływie roku od zawarcia umowy. Dlatego przyjrzyjmy się teraz jaka jest różnica między skargą pauliańską a bezskutecznością względną umowy. Jak wskazano w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt I ACa 343/14), zachodzą daleko idące odrębności między unormowaniem art. 59 k.c. a unormowaniem art. 527-534 k.c. Roszczenie wywodzone z art. 59 k.c. wymaga udowodnienia innych przesłanek, niż roszczenie wywodzone z art. 527 i n. k.c. Przepis art. 59 k.c. umożliwia zaspokojenie przysługującego osobie trzeciej takiego roszczenia, któremu zadośćuczynienie byłoby niemożliwe całkowicie lub częściowo wskutek wykonania umowy zawartej przez zobowiązanego do zaspokojenia tego roszczenia z inną osobą, roszczenie zaś musi pozostawać w takim stosunku do przedmiotu umowy, że samo wykonanie tej umowy czyni niemożliwym zaspokojenie roszczenia. Udowodnienia wymaga tylko to, że strony umowy o roszczeniu wiedziały albo, że umowa była nieodpłatna. Natomiast przepisy art. 527 i n. k.c. zapewniają ochronę wierzycielowi w razie niewypłacalności dłużnika, sam zaś fakt zawarcia umowy dłużnika z osobą trzecią nie narusza praw wierzyciela, jeżeli wierzyciel może być zaspokojony z innych praw majątkowych dłużnika.


Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.


Podstawa prawna:
Art. 59, art. 527, art. 528, art. 531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121)


Orzecznictwo:
Tekst wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I ACa 343/14, pochodzi z bazy Portalu Orzeczeń Sądów Powszechnych, dostępnej pod adresem http://orzeczenia.ms.gov.pl.

Data: 12.11.2014 09:24
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Studia, Kazusy
Słowa kluczowe: skargą pauliańska, umowa pożyczki, zobowiązania dłużnika, niewypłacalność dłużnika
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.