Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Nowelizacja KPC: Co zmieni się w procedurze cywilnej po 1 marca 2020 roku?
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Kazus dla aplikanta: Skutki nienależytej reprezentacji małoletniego oraz problematyka konwalidacji czynności prawnej

4.8/5 z 31 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Tym razem w naszym kazusie poruszymy nie tylko zagadnienie konwalidacji czynności prawnej, ale również pochylimy się na skutkami niezgodnej z przepisami prawa reprezentacji małoletniego.

Kazus dla aplikanta: Skutki nienależytej reprezentacji małoletniego oraz problematyka konwalidacji czynności prawnej

Treść kazusu

 

W drodze umowy sprzedaży z dnia 10 września 2013 roku, zawartej w formie aktu notarialnego, Adam Kowalski przeniósł na swojego syna – Mateusza własność nieruchomości gruntowej o powierzchni całkowitej 1000 m2 zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni całkowitej 350 m2. W chwili zawierania umowy Mateusz miał 17 lat, w związku z czym był reprezentowany przez matkę - Annę Kowalską, będącą zarazem żoną Adama Kowalskiego. Rodzice uzyskali zezwolenie sądu opiekuńczego na dokonanie powyższej czynności prawnej.

  

Sąd rejonowy postanowieniem z dnia 15 października 2014 roku odmówił wpisania prawa własności na rzecz Mateusza Kowalskiego przyjmując, że przedmiotowa umowa jest nieważna, albowiem małoletni Mateusz powinien był być reprezentowany przez kuratora. Po wydaniu tego postanowienia, Mateusz Kowalski, który osiągnął pełnoletność, "potwierdził" w formie aktu notarialnego z dnia 20 października 2014 roku wskazaną umowę.

 

Pytania:

  • Czy sąd rejonowy miał rację twierdząc, że małoletniego Mateusza powinien reprezentować kurator?
  • Czy w wyniku potwierdzenia umowy przez Mateusza nastąpiła jej konwalidacja?
  • Czy potwierdzenie mowy przez Mateusza może prowadzić do uchylenia postanowienia sądu rejonowego odmawiającego wpisania prawa własności?

 

Rozwiązanie kazusu

 

Słuszne jest stanowisko sądu rejonowego, że małoletniego Mateusza powinien reprezentować kurator. Na wstępie zaznaczyć należy, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela, zaś czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską, jednakże żadne z nich nie może reprezentować dziecka m.in. przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dziecka albo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania (art. 98 § 1 pkt 2 k.r.o.). Czynność prawna zdziałana z naruszeniem wymienionego przepisu - a więc sprzeczna z ustawą - jest nieważna (art 58 § 1 k.c.). Małoletni Mateusz w dniu zawarcia umowy sprzedaży pozostawał pod władzą rodzicielską - małżonków Adama i Anny Kowalskich. Sprzedającym był ojciec – Adam Kowalski, zaś kupującym małoletni Mateusz, reprezentowany przez matkę Annę Kowalską. Dlatego też przedmiotowa umowa sprzedaży, w świetle art. 98 § 1 pkt 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jest nieważna, albowiem jest umową odpłatną, a małoletni Mateusz był reprezentowany przez matkę Annę Kowalską, która jest żoną sprzedającego Adama Kowalskiego, a ponadto małoletni pozostawał pod władzą rodzicielską sprzedającego i jego żony. Stąd wniosek, że Mateusza powinien reprezentować kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy (art. 99 k.r.o.). Dodać można, że okoliczność, że rodzice małoletniego uzyskali zezwolenie sądu opiekuńczego na "kupienie dla małoletniego" przedmiotowej nieruchomości, nie ma znaczenia dla ważności zawartej umowy.

 

Osoba mająca ograniczoną zdolność do czynności prawnych może - z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych - dokonać czynności prawnej, jednakże do ważności czynności prawnej, przez którą wymieniona osoba zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego (art. 17 k.c.). W razie zawarcia przez ograniczonego w zdolności do czynności prawnych umowy zobowiązującej lub rozporządzającej bez zgody przedstawiciela ustawowego (gdy taka zgoda jest wymagana) dochodzi do powstania sytuacji określonej w doktrynie mianem bezskuteczności zawieszonej, a czynność prawna, o którą chodzi, nazywa się czynnością "niezupełną" lub "kulejącą" (negotium claudicans). Czynność ta nie jest nieważna w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., albowiem jest dozwolona przez prawo. Jej ważność zależy od potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego (art. 18 § 1 k.c.), albo - po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych - przez osobę, która tej czynności dokonała, (art. 18 § 2 k.c.). Przepis art. 18 § 2 k.c. nie dotyczy umowy nieważnej z powodu jej sprzeczności z ustawą (art. 58 § 1 k.c.). Odnosząc się do treści kazusu zauważamy, że umowę Mateusz potwierdził po uzyskaniu pełnoletności, przez złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego. Potwierdzenie to nie wywołuje jednak skutku prawnego w postaci uzyskania ważności przez wymienioną umowę sprzedaży. Umowa sprzedaży nieruchomości przez ojca na rzecz małoletniego syna, działającego przez matkę wyłączoną z uprawnienia reprezentowania na mocy art. 98 § 2, pkt 2 k.r.o., jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.) i nie może być potwierdzona przez syna po uzyskaniu przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 18 § 2 k.c.).

 

In fine dodać należy, że potwierdzenie przedmiotowej umowy przez Mateusza nie może prowadzić do uchylenia postanowienia sądu rejonowego.

 

Podstawa prawna:
Art. 17, art. 18, art. 58, art. 95 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz.U.2014.121)
Art. 98, art. 99 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2012.788).

 

Orzecznictwo:
Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1999 roku, sygn. akt I CKN 299/98, OSP 2000/12/186.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1977 r., sygn. akt III CZP 73/76, OSNC 1978/2/19.
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1997 r., sygn. akt III CZP 127/96, OSNC 1997/5/50.

wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.