Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Najbardziej pożądane zawody na rynku pracy w 2021 roku
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Szybka powtórka - instytucja obrony koniecznej

4.8/5 z 39 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Dziś w ramach szybkiej powtórki instytucja prawa karnego materialnego – obrona konieczna. Większość z Was z pewnością wie na czym ona ogólnie polega i w jakich sytuacjach można się na nią powołać. Warto jednak z bliska przyjrzeć się dokładnej konstrukcji prawnej obrony koniecznej, być może takie pytanie pojawi się już niedługo na tegorocznym egzaminie wstępnym na aplikacje prawnicze.

Szybka powtórka - instytucja obrony koniecznej

Odpowiedzialność karna sprawcy przestępstwa

 

Zgodnie z regulacją art. 1 Kodeksu karnego, odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Nie stanowi przestępstwa jednak czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest znikoma. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

 

Zachowanie wyczerpujące znamiona czynu zabronionego nie zawsze będzie można zakwalifikować jako przestępstwo. Ustawodawca przewidział bowiem, że w praktyce mogą pojawić się sytuacje, w których pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności byłoby nie tylko nie celowe, ale także niezgodne z zasadami współżycia społecznego. W związku z tym w Kodeksie karnym odnajdziemy instytucję obrony koniecznej.

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu karnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Wszystko, czego się dotąd nauczyłeś, zatraci sens, jeśli nie potrafisz znaleźć zastosowania dla tej wiedzy."

 

Definicja obrony koniecznej

 

Art. 25 KK stanowi, że nie popełnia przestępstwa, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni, bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem. W razie przekroczenia granic obrony koniecznej, w szczególności gdy sprawca zastosował sposób obrony niewspółmierny do niebezpieczeństwa zamachu, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. Osoba, która w obronie koniecznej odpiera zamach na jakiekolwiek cudze dobro chronione prawem, chroniąc bezpieczeństwo lub porządek publiczny, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych. Jak zaznaczył sąd apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 24 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II AKa 161/11), w zasadzie każdy bezprawny, bezpośredni i rzeczywisty zamach na dobro prawem chronione i konieczność podjęcia obrony koniecznej dla odparcia tego zamachu wywołuje u atakowanego pewien rodzaj wzburzenia, zdenerwowania czy obawy. Nie oznacza to jednak, iż w każdym przypadku spełnione są warunki do zastosowania wobec sprawcy przepisów w zakresie obrony koniecznej. Sytuacja opisana w omawianym przepisie ograniczona być musi do takich tylko wypadków, w których przyjęto, że okoliczności zamachu, oceniane obiektywnie, racjonalnie tłumaczą wywołanie stanu strachu lub wzburzenia, a stan ten przesądził o sposobie odparcia zamachu. Artykuł 25 KK nie może być bowiem wykorzystywany do likwidowania kolizji między prawnymi i społecznymi ocenami przez rezygnację z trafnego orzekania, lecz ma stanowić podstawę rozstrzygnięcia w wypadkach ustalenia określonej nim przyczyny przekroczenia granic obrony koniecznej.

 

W instytucji obrony koniecznej nie obowiązuje zasada proporcji dóbr zagrożonego zamachem i naruszonego w wyniku jego odparcia. Nie oznacza to jednak, aby w tym zakresie dopuszczalna była rażąca dysproporcja tych dóbr. Każdy bezprawny, bezpośredni i rzeczywisty zamach na dobro prawem chronione i konieczność podjęcia obrony koniecznej dla odparcia tego zamachu wywołuje u atakowanego pewien rodzaj wzburzenia, zdenerwowania czy też obawy. Trudno więc sobie wyobrazić, by jakikolwiek bezprawny zamach nie wywoływał u atakowanego uczucia strachu czy wzburzenia. O stopniu przekroczenia granic obrony koniecznej decyduje w szczególności dysproporcja wartości dobra zaatakowanego zamachem i wartości dobra napastnika zaatakowanego w wyniku odpierania zamachu, jak i dysproporcja w intensywności i sposobie zamachu i obrony. Prawo do obrony koniecznej przysługuje zaatakowanemu zawsze i niezależnie od tego, że np. mógł uniknąć niebezpieczeństwa związanego z zamachem przez ucieczkę, ukrywanie się przed napastnikiem, wezwanie pomocy osób trzecich, czy też poprzez poszukiwanie ochrony u znajdującego się w pobliżu przedstawiciela organów porządku publicznego. Pogląd ten wynika z tego, iż ratio legis obrony koniecznej to nie tylko wzgląd na ochronę zaatakowanego dobra, ale także respektowanie zasady, iż prawo nie powinno ustępować przed bezprawiem. Osoba napadnięta ma prawo odpierać zamach wszelkimi dostępnymi środkami, które są konieczne do zmuszenia napastnika do odstąpienia od kontynuowania zamachu.

 

Powtórz sPrawnie, skutecznie i przyjemnie zagadnienia z Kodeksu karnego
zaloguj się lub zarejestruj »

P.S. Podobno: " Po pierwsze - uczyć się, po drugie - uczyć się i po trzecie - uczyć się."

 

Podstawa prawna:
[art.25 k.k. (Dz.U.1997, Nr 88, poz. 553)]

Data: 13.07.2015 08:00
Autor/źródło: Rodzeń Rafał
Kategoria: Prawo, Aplikacje, Studia, Zawody prawnicze, Powtórki do egzaminów
Słowa kluczowe: obrona, obrona konieczna, przestępstwo, przestępca
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2021 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.