Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Zaloguj się przez Facebooka
Kalendarz studenta: Brak wydarzeń na dziś
Polecamy: Sądy szukają sędziów i referendarzy sądowych
Z ostatniej chwili...
Sonda Na którą aplikację się wybierasz?

Nowe prawo o szkolnictwie wyższym?

4.8/5 z 22 ocen.
(kliknij w gwiazdkę aby ocenić)

Na zakończonym 11 lipca 2014 roku 71. posiedzeniu Sejmu posłowie uchwalili nowelizację ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw. Czemu służy wskazana wyżej nowelizacja, jakie zmiany wprowadza oraz co to oznacza dla studentów? O tym poniżej.

Nowe prawo o szkolnictwie wyższym?

Cel nowelizacji


Świeżo przyjęta przez Sejm ustawa nowelizująca ma na celu przede wszystkim zmianę przepisów, które Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z art. 70 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasadą poprawnej legislacji, wywodzoną z art. 2 Konstytucji. Ponadto ma ona sprzyjać otwieraniu drogi na studia osobom dojrzałym.

 


Wyrokiem z 5 czerwca 2014 roku (sygn. akt K 35/11) Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek grupy posłów na Sejm, dotyczący odpłatności za studia. Wskazywali oni, że wspólnym mianownikiem przepisów art. 99 ust. 1 pkt. 1a i 1b oraz ust. 1b, a także art. 170a Ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym, w brzmieniu ustalonym w art. 1 Ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych ustaw, jest odpłatność za naukę (studia) w uczelniach publicznych w określonym zakresie. Przepisy, które obowiązywały od 1 października 2011 r., wprowadziły odpłatność za studia w uczelniach publicznych, także za studia stacjonarne, które przed wejściem tych przepisów w życie były nieodpłatne. Wnioskodawcy wskazywali ponadto na odpowiednie unormowania konstytucyjne, które stanowić mają gwarancję bezpłatnej nauki w szkołach publicznych, a także wskazują zakres dopuszczalnych wyjątków. Ich konstrukcja zdaniem wnioskodawców nie może zakładać, że art. 70 ust. 2 Konstytucji zapewnia jedynie bezpłatność uzyskania pewnego minimum wyższego wykształcenia i że gwarancja bezpłatności studiów nie jest adresowana do studentów pragnących zgłębiać i poszerzać wiedzę ponad minimum niezbędne do osiągnięcia progu wyższego wykształcenia. W opinii grupy posłów szkoły wyższe to z natury rzeczy miejsce dla ludzi aktywnych, niezadowalających się minimum wiedzy niezbędnym do zdobycia dyplomu. Dlatego, jak twierdzą, ustawodawca powinien premiować takie postawy, a nie wiązać z nimi ciężarów finansowych (por. Odpłatność za studia na uczelniach publicznych. Komunikat „przed” – www.trybunal.gov.pl).


Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 99 ust. 1 pkt. 1a i 1b oraz ust. 1b, a także art. 170a Ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym są niezgodne z art. 70 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz zasadą poprawnej legislacji wywodzoną z art. 2 Konstytucji. Przepisy te w zakresie, w jakim dotyczą studiowania w latach akademickich do roku akademickiego 2014/2015 włącznie, utracą moc obowiązującą z upływem 30 września 2015 roku.


W myśl art. 70 ust. 2 Konstytucji nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może jednak dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością.


Zgodnie z kwestionowanym przepisem art. 99 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym opłaty mogły być wprowadzane za:


1. zajęcia na pierwszym kierunku studiów stacjonarnych, realizowane poza wyznaczonym limitem punktów ECTS,
2. kształcenie na drugim kierunku studiów stacjonarnych, z wyjątkiem odnoszącym się do wąskiego grona studentów, którzy uzyskali wysoką średnią ocen lub posiadali osiągnięcia naukowe lub artystyczne,
3. kształcenie na kolejnych kierunkach studiów stacjonarnych.


Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że prawo do kształcenia na poziomie wyższym stanowi współcześnie jedno z najważniejszych praw gwarantowanych jednostce przez państwo, przy czym bezpłatna nauka w uczelniach publicznych jest w świetle ustawy zasadniczej zasadą, a ustanawianie opłat za niektóre usługi edukacyjne – niepodlegającym wykładni rozszerzającej wyjątkiem. Nieprzekraczalną granicą swobody ustawodawcy w zakresie wprowadzania opłat na podstawie art. 70 ust. 2 Konstytucji są studia stacjonarne, które należą do zakresu podstawowej działalności publicznych szkół wyższych, z zastrzeżeniem: usług o charakterze ponadstandardowym lub nadzwyczajnym, świadczeń uzupełniających, z których skorzystanie nie ma wpływu na spełnienie warunków ukończenia studiów lub uzyskane w ich trakcie wyniki, oraz sytuacji zawinionych przez studentów. Trybunał uznał w konsekwencji, że świadczenia określone w skarżonych regulacjach nie są niektórymi usługami edukacyjnymi w rozumieniu ustawy zasadniczej. Trybunał Konstytucyjny podkreślił także, że skarżone przepisy jedynie w niewielkim stopniu mogły przyczynić się do realizacji założonego przez ustawodawcę celu, jakim było zwiększenie dostępności do bezpłatnych studiów stacjonarnych (por. Odpłatność za studia na uczelniach publicznych. Komunikat „po” – www.trybunal.gov.pl).


Trybunał Konstytucyjny zastrzegł również, że nieodpłatne korzystanie z prawa do nauki w uczelniach publicznych wymaga od beneficjentów poważnego podejścia. Nie można zaakceptować coraz częściej występującej w tym obszarze postawy roszczeniowej, w świetle której uczelnia publiczna powinna zagwarantować studentom maksimum świadczeń w najbardziej dogodnej dla nich formie, nawet w sytuacji niewystarczającej aktywności i niewielkiego wysiłku z ich strony lub wręcz nierealizowania przez nich podstawowych obowiązków związanych ze studiowaniem. Trybunał dopuścił zatem wprowadzenie przez ustawodawcę rozwiązań ograniczających możliwość kilkukrotnego podejmowania studiów w ramach uprawnienia do nauki na pierwszym kierunku oraz przewidujących wyższe wymagania dla studentów kształcących się na drugim lub kolejnych kierunkach, z zastrzeżeniem jednak, że ustalony poziom wymagań nie spowoduje, iż brak odpłatności za studia stanie się rodzajem nagrody za uzyskiwane osiągnięcia (por. Odpłatność za studia na uczelniach publicznych. Komunikat „po” – www.trybunal.gov.pl).



To, co zmieni nowelizacja


Przede wszystkim nowelizacja znosi odpłatność za drugi i kolejny kierunek studiów, co ma niewątpliwie związek z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 5 czerwca 2014 roku.


Ponadto ustawa dzięki zawartym w niej regulacjom wzmacnia szanse studentów i absolwentów na rynku pracy poprzez dostosowanie kształcenia do jego wymogów. Studia mają więc być ściślej powiązane ze środowiskiem pracy, a studenci lepiej przygotowani do wejścia na rynek pracy. Dzięki zmianom uczelnie będą mogły poszerzać współpracę z przedsiębiorstwami nie tylko w wymiarze badawczym, ale również praktycznym i dydaktycznym. Ustawa nakłada również na uczelnie obowiązek organizowania co najmniej 3-miesięcznych praktyk zawodowych na kierunkach praktycznych.


Realizując cel, jakim jest otwarcie drogi na studia dla osób dojrzałych, uczelnie będą mogły zaliczyć na poczet studiów ich wiedzę i umiejętności zdobyte w pracy zawodowej, na kursach czy szkoleniach. Umożliwi to podjęcie studiów w skróconym trybie osobom aktywnym zawodowo, które nigdy nie studiowały lub też chcą zmienić czy uzupełnić swoje kwalifikacje.


Ustawa nowelizująca zawiera także przepisy dotyczące tzw. uwłaszczenia naukowców, które ma sprzyjać komercjalizacji wyników badań naukowych. Jeśli uczelnia i pracownik naukowy dojdą do porozumienia, będą mogli przyjąć elastyczną i odpowiadającą im formę komercjalizacji wynalazku lub efektów badań naukowych. Określą oni w umowie rozwiązania dotyczące praw do wyników badań naukowych oraz podziału środków uzyskanych z ich komercjalizacji.


Nowelizacja zmienia też zasady tworzenia związków uczelni. Pozwoli to uczelniom m.in. na korzystniejszych warunkach wspólnie ubiegać się o środki unijne.


Proces legislacyjny


Uchwalona przez Sejm 11 lipca 2014 roku ustawa nowelizująca ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektóre inne ustawy trafi teraz pod obrady Senatu.

 

Podstawa prawna:


Art. 99, art. 170a Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym.
Art. 2, art. 70 ust. 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Źródło:


Powyższy artykuł został sporządzony na podstawie komunikatów opublikowanych na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego www.trybunal.gov.pl oraz informacji zamieszczonych na stronie internetowej Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej - www.sejm.gov.pl.
 

Data: 15.07.2014 13:52
Autor/źródło: Szok Natalia
Kategoria: Prawo, Gorące tematy
Słowa kluczowe: studia, student, odpłatność za studia w uczelniach publicznych, gwarancja bezpłatności studiów
wydrukuj

WASZE KOMENTARZE

® 2011 - 2020 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.